Het drama van de Holocaust drong pas laat door in West-Europa [Dr. Manfred Gerstenfeld]

Holocaust_TV_miniseries1978: Het jaar dat de wereld de Holocaust ontdekte. In april 1978 werd in de Verenigde Staten de Amerikaanse 4-delige miniserie “Holocaust” uitgezonden, met o.a. Meryl Streep en James Woods in de hoofdrollen. Vooral Michael Moriarty, in de rol van de SS-Sturmbannführer (majoor) Erik Dorf als symbool van het Kwade, liet een diepe indruk na. De reeks werd door ca. 120 miljoen Amerikanen bekeken.

Brabosh.comEind 1978 werd de reeks wereldwijd uitgezonden – en dus ook in België en Nederland. Naar schatting zowat een half miljard (!) mensen volgden wekelijks het drama van de Joodse familie Weiss op het kleine TV-scherm. De serie bracht iedereen onmiddellijk in de ban van de Holocaust en had een enorm impact op de publieke opinie en bewustzijnsvorming.

Tot dan was er maar weinig belangstelling geweest voor de Holocaust. De mensen hadden tot dan wel eens vaag gehoord van de concentratiekampen Bergen-Belsen en Buchenwald maar daar bleef het dan ook bij. De verschrikkingen in KZ Auschwitz waren tot dan nog relatief weinig gekend bij het grote publiek. Tot eind jaren zeventig van de vorige eeuw was de Holocaust eerder discussiestof voor historici en… negationisten (=feiten ontkenners) [bron]

Laatst bijgewerkt: donderdag, 6 februari 2014 om 15u57'

Manfred Gerstenfeld interviewt Johannes Houwink ten Cate

“Het duurde een lange tijd vooraleer het bewustzijn omtrent de Holocaust zich ontwikkelde in West-Europa. Academici die dit onderwerp bestudeerden, constateerden dat veel vreselijk mis is gelopen in deze samenlevingen tijdens de eerste naoorlogse decennia.

“Dit manifesteerde zich op verschillende manieren. Een daarvan was dat vooraanstaande Europese politici het zelfbeeld promootten van heldhaftig verzet tegen de nazi’s. Een andere was dat deze politici niet bereid waren om de Joodse overlevenden financieel te helpen.

“Zij schoven de verantwoordelijkheid voor de vervolging en uitroeiing van de Joden zo veel mogelijk op de Duitsers. Dit betekende het negeren van de enorme hulp die de Duitsers ontvangen hadden van vele leden van de bezette landen in hun onteigeningen en deportaties van de Joden.”

Johannes Houwink ten CateJohannes Houwink ten Cate (plaatje rechts) is professor in Holocaust- en Genocidestudies aan de Universiteit van Amsterdam. Hij specialiseert zich in de geschiedenis van het anti-Joodse beleid van nazi-Duitsland in de bezette Nederlandse gebieden.

“De enige vergelijkende studie van hoe elites in West-Europa zijn omgegaan met de herinnering aan de nazi-bezetting, met inbegripp van de Holocaust, werd geschreven door vooraanstaande Belgische historicus Pieter Lagrou. In zijn boek The Legacy of Nazi Occupation: Patriotic Memory and National Recovery in Western Europe, 1945-1965 (1999), merkte Lagrou op dat er een duidelijk verschil bestond tussen Nederland enerzijds en België en Frankrijk anderzijds.

“In het Nederlandse geval, werd de bezetting ‘ervaren als een collectieve ellende voor de hele samenleving, een externe agressie en een morele verontwaardiging naar een land dat zichzelf zag als een model leerling in de school van de naties.'”[1]

Houwink ten Cate voegt eraan toe: “Deze laatste visie is niet veranderd. De Nederlanders beschouwen zichzelf nog steeds als ‘model leerling in de school der naties,’ zelfs als de rest van de wereld het daar niet mee eens is.

“Lagrou schreef verder: ‘In de sobere reconstructie ethiek die de Nederlandse samenleving domineerde in de eerste twee naoorlogse decennia, werd de oorlog gepresenteerd als een beproeving die de sociale cohesie en de nationale identiteit had versterkt.’ [2] Deze nationale herinnering was – om Lagrou weer te citeren – ‘hardvochtig’ tegenover degenen die meer dan de anderen hadden geleden.

“‘De Joodse overlevenden van de genocide hadden in het bijzonder te lijden onder een gebrek aan erkenning (…), van een gebrek aan steun,’ zowel in materieel opzicht als in termen van ‘hun behoefte aan integratie.’ [3] Aldus werden aan de weinige Joodse overlevenden – 75% van de Nederlandse Joden werd gedeporteerd naar Oost-Europa om er te worden vermoord – ‘een slecht akkoord’ gegeven, aldus de onpartijdige Lagrou: ‘voor hen geen solidariteit en geen troost.'”[4]

“Lagrou contrasteerde de Nederlandse perceptie van de nazi-bezetting met zijn Belgische en Franse collega’s. In deze staten, plaatste ‘de kakofonie’ van herdenkingsverhalen verschillende slachtoffergroepen ‘in een macabere rivaliteit en oppositie.’ Toch bood dit de Joodse slachtoffers meer erkenning en meer troost dan de ‘sobere consensus’ in Nederland. [5]

feb-1941“In de jaren 1950, portretteerden de Nederlanders zichzelf als een natie die zichzelf had verenigd in verzet tegen de nazi’s, een standpunt dat actief werd ondersteund door het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (toen nog RIOD, tegenwoordig NIOD), dat zich in zijn onderzoek richtte op de drie stakingen tijdens oorlogstijd (plaatje rechts: de Februaristaking van 25.02.1941.)

“In Frankrijk in 1987, bedacht de eminente historicus Henry Rousso het neologisme ‘Résistancialisme’ om de gaullistische inspanning om het samenklonteren van Resistance, natie en staat te beschrijven [6], maar deze inspanning was niet zo dominant als zijn Nederlandse tegenhanger. Niettemin negeerde de Franse historici gedurende 35 jaren de medeverantwoordelijkheid van de Vichy-regering voor de vervolging van de Joden. Het was pas in 1981 dat de Amerikaanse historicus Robert O. Paxton en zijn Canadese collega Michael R. Marrus, deze medeverantwoordelijkheid volledig beschreven. [7]

“De situatie was niet fundamenteel anders dan in West-Duitsland. Het werd voor het eerst een gewoonte van de autoriteiten om in de verschillende staten van het Sovjetblok en later aan de Duitse linkerzijde te kunnen verkondigen dat het aantal gevallen van het brengen van Holocaust daders voor de rechter in de Duitse Bondsrepubliek ronduit armzalig was. [8] Het was zo armzalig als de werkelijke prestaties van de Franse, Belgische en Nederlandse staten in het brengen voor de rechter van hun bureaucraten die de Duitsers hadden geholpen. Deze ambtenaren bleven als groep ongestraft.

“Tegenwoordig zijn de ironische beschrijvingen van staten die zichzelf portretteren als ‘naties van helden,’ of het nu de Nederlanders betreft, de Fransen of de Duitsers betreft, een soort genre geworden. Maar Rousso’s boek markeerde de geboorte van Post-Holocaust studies als een academische terrein op zichzelf.

“Post-Holocaust Studies is een terrein dat zich langzaam verbreed en meer academisch wordt. Meer recente publicaties – zoals het boek van Lagrou – zijn vaak gebaseerd op vele jaren van onderzoek in de archieven van staten en maatschappelijke organisaties.”

Houwink ten Cate concludeert: “Deze studies omtrent het nationaal zelfbeeld maken deel uit van de ontwikkeling van de discipline van de Post-Holocaust Studies. Het wordt sterk verrijkt door de inbreng van wetenschappers die ofwel juristen zijn of een duidelijke gevoeligheid aan de dag leggen en inzicht in juridische kwesties. Deze tak van het leren omvat vele andere gebieden, zoals onderwijs, psychologie, hedendaagse geschiedenis, enz. Er zijn vele verschillende publicaties op het gebied van van Post Holocaust Studies. Het is echter niet wetenschappelijk gestructueerd, zo bijvoorbeeld bestaan er geen leerstoelen voor studies.

“Maar als zij waren gevestigd, zouden deze de belangrijke discipline die steun geven die het nodig heeft.”

Interview door Dr. Manfred Gerstenfeld

Dr. Manfred Gerstenfeld is lid van de Raad van Bestuur van het Jerusalem Centrum voor Publieke Aangelegenheden (JCPA), die hij 12 jaar heeft voorgezeten. Hij heeft meer dan 20 boeken gepubliceerd. Een aantal behandelt het anti-Israëlisme en het antisemitisme.

Voetnoten:
  1. Pieter Lagrou, The Legacy of Nazi Occupation: Patriotic Memory and National Recovery in Western Europe, 1945-1965, (Cambridge: Cambridge University Press, 2000), 293.
  2. Ibid.
  3. Lagrou, 293, 295.
  4. Lagrou. 303.
  5. Lagrou, 303-304.
  6. Henry Rousso, Le Syndrome de Vichy: (1944-198..) (Paris: Seuil, 1987).
  7. Michael R. Marrus, Robert O. Paxton, Vichy France and the Jews (New York: Basic Books, 1981).
  8. Dick de Mildt, In the Name of the People: Perpetrators of Genocide in the Reflection of their Post-War Prosecution in West Germany. The ‘Euthanasia’ and ‘Aktion Reinhard’ Trial Cases (The Hague/London/Boston: Martinus Nijhoff Publishers, 1996), 18-40.

Bronnen:

  1. legacyArutz Sheva:
    ♦ Holocaust Awareness Arrived Late in Western Europe – Manfred Gerstenfeld speaks to Prof. of Holocaust and Genocide Studies at Amsterdam University, Johannes Houwink ten Cate. For International Holocaust Remembrance Day [lezen]
  2. De Standaard:
    ♦ Pieter Lagrou over de herdenking van WOII – De Belgische historicus Pieter Lagrou onderzoekt in ‘The Legacy of Nazi Occupation’ hoe het Belgische, Nederlandse en Franse volk zich de Tweede Wereldoorlog herinneren en hoe dat beeld in de loop van de decennia verandert. Hij concentreerde zich op verenigingen van de betrokkenen en schreef een verhelderend werk over de werking van het collectieve geheugen. ; door Sophie de Schaepdrijver [lezen]

Gerelateerd op Brabosh.com:

  • Naoorlogse discriminatie in Nederland van overlevende Joden; door Dr. Manfred Gerstenfeld [lezen]
  • Naoorlogs Jodendom in Nederland opnieuw onder druk en lessen voor Europa; door Dr. Manfred Gerstenfeld [lezen]
  • Boek Dr. Manfred Gerstenfeld zorgt in Nederland voor opschudding mbt deportatie Nederlandse Joden in WOII [lezen]
  • Nooit vergeten – nooit vergeven: Bericht betreffende de deportatie van de Nederlandse Joden [lezen]
  • Eichmann was zeer tevreden over samenwerking met Nederland en de Jodentransporten [lezen]
  • Jodenvervolging in Nederland tijdens WOII: Eis om excuses voor wegkijken [lezen]
  • De film en het boek van Gerald Green die de Holocaust op de kaart zetten [lezen]
  • Bevrijding van Bergen Belsen in april 1945 & De wereld ‘ontdekt’ in april 1978 de Holocaust [lezen]

9 gedachtes over “Het drama van de Holocaust drong pas laat door in West-Europa [Dr. Manfred Gerstenfeld]

  1. Inderdaad klopt het wel dat het bewustzijn in het westen ten aanzien van de holocaust laat op gang kwam, maar de grootste schande komt toch wel toe aan de regeringen van de gealieerden indertijd en aan Rome na het bekend worden van het rapport van Rudolf Vrba, een die in 1944 in April een volledig rapport hadden samengesteld over Auswich waar het aantal van 1.765.000 slachtoffers werden genoemd en wat naar later bleek er maar 10% naast zat.
    Vrba was een ontsnapte gevangene uit het kamp Auswich die het rapport via omzwervingen in Zwitserland kreeg en het daar.
    Ook stond in het rapport de rol die de zogenaamde Judenraden hadden in het op transport stellen van de Joden.
    Er was indertijd in ieder geval genoeg bekend over Auswich inclusief plattegronden van Auswich en de crematoria.
    Ook in die tijd kan dus gesproken worden over een wijd versprijd antisemitisme van de nodige regeringen en het vaticaan.
    De meeste mensen zijn niet op de hoogte van deze feiten omdat dit in elke taal verzwegen word.

    Like

  2. Dat klopt allemaal. Nog maar enkel weken geleden vertaalde en plaatste ik hieromtrent een artikel van Dr. Gerstenfeld, over hoe het World Jewish Congress op 9 en 14 augustus 1944 het Amerikaanse Ministerie van Oorlog verzocht om de crematoria van KZ Auschwitz-Birkenau in Polen te bombarderen om aldus Joodse levens te redden.

    Op dat ogenblik bevonden er zich nog ca. 130.000 gevangenen in het vernietigingskamp. Echter, de Amerikanen weigerden. Hun prioriteiten lagen elders en daar kwamen de Joden niet in voor. Pas op 27/28 januari 1945 zal het Russische Rode Leger het kamp bevrijden.

    President Roosevelt en de Holocaust: nieuwe bewijzen [Dr. Manfred Gerstenfeld]
    https://brabosh.com/2014/01/09/pqpct-tmd/

    Like

  3. Inderdaad klopt het wat U zegt over het bombarderen van de crematoria.
    Om even de reactie van de Amerikanen onderuit te halen (men stelde dat een precisiebombardement niet te doen was omdat men zogenaamd bang was om de gevangenen ook te bombarderen)
    In die tijd hadden de Amerikanen namelijk de beschikking over lange afstand jagers die uitgerust waren met raketten die zeer nauwkeurig konden beschieten.

    Like

    1. Ah, het was in werkelijkheid nog allemaal veel erger. De mensen denken dat het antisemitisme aan de vooravond (en tijdens) WOII enkel in Duitsland bestond maar dat is onzin. Het was toen een wijdverspreid en algemeen Europees (en Amerikaans) fenomeen.

      Ik heb aardig wat op de Jodenvervolging gestudeerd en zo ontdekte ik dat bv. mijn land België, tot aan de inval van Duitsland in Polen op 1 september 1939, de Belgische rijkswacht en politie aan de grenzen met Duitsland de berooide Joden, die op de vlucht waren voor nazivervolging, met stokken terug ranselde richting Duitsland en Oostenrijk recht in de handen van hun vervolgers, omdat ze geen bestaansmdiddelen hadden. Klopt natuurlijk, de nazi’s hadden ze helemaal leeggeschud vooraleer ze mochten vertrekken. 😦

      Ook de Britten, die het Mandaat Palestina hadden, sloten aan de vooravond van de Holocaust de grenzen naar Palestina. Slechts beperkte migratie aantallen waren toegelaten, quota die niet eens werden ingevuld, zo zal later blijken. Joden op de vlucht voor de Holocaust die toch Palestina bereikten maar werden gesnapt, werden opgesloten in concentratiekampen langsheen de kustlijn of op het eiland Cyprus voor de kust van het Mandaat. Pas na de onafhankelijkheid van Israël op 14 mei 1948 werden die Joden met mondjesmaat terug vrijgelaten.

      Like

  4. Dat is ook de reden waarom Ik in een van bovenstaande reacties stel dat het antisemitisme niet alleen een Duits ding was maar eigenlijk al wereldwijd speelde.
    Ik verdenk er de westerse regeringen van toen ook van dat ze stiekum blij waren met de entlösungspolitiek van de Nazi’s, wat ze naar mijn bescheiden mening dus handlangers maakten.

    Like

  5. Ze wisten het allemaal, behalve het ene boertje dat zich had ingegraven. En het geweldige verzet in Nederland daar moest mijn Opa altijd hard om lachen. Volgens Opa brak je, je nek na de oorlog over de “mannen verzetstrijders” in de blauwe overalls. Zo herinner ik mij een verhaal van Opa toen hij na de oorlog thuis kwam. Opa zag in zijn woonplaats een dozijn blauwe verzetsmannen een kaal geschoren vrouw, die hij goed kende, opbrengen. Toen Opa vroeg wat er aan de hand was, werd hen verteld dat de vrouw iets met een Duitser gehad zou hebben. Opa probeerde duidelijkheid te scheppen en gaf aan een van de blauwe mannen duidelijk te kennen dat zij een grote fout maakte. De vrouw werd voor alles wat lelijk was uitgemaakt. Opa bleef het proberen maar had bij de Blauwe mannen geen succes, erger hem werd duidelijk te verstaan gegeven dat hij moest vertrekken, zo niet dan zouden ze hem wel even in elkaar timmeren. Tijdens de woordenwisseling kwamen een aantal uitgehongerde onderduikers het plein oplopen en maande de blauwe mannen Opa en de vrouw met rust te laten.
    Toen een van die geweldige verzetstrijders riep dat het recht zijn loop moest hebben, riep een van de onderduikers. Recht welk recht hebben jullie die vrouw af te tuigen terwijl zij ons de gehele oorlog als onderduikers in haar huis heeft gehad.
    Na een paar minuten was het plein leeg, achterbleven de onderduikers, Opa en de kaakgeschoren vrouw. Zover ik weet heeft nooit iemand van de blauwe mannen zich hier voor verontschuldigd.

    Like

    1. Toevallig heb ik veel geschreven over het verzet, in het bijzonder in België. Daar wordt zowat hetzelfde gzegd als wat jij hierboven vertelt maar ik ben het daar niet mee eens. Er zit waarheid in wat je vertelt, die zogeheten verzetsmensen van het laatste uur, zoals wij ze hier noemen.

      Ik schreef altijd over het verzet van het eerste uur. Over die 14.000 Belgen die in de concentratiekampen zijn vermoord of geëxecuteerd bij hun aanhouding, maw de zogezegde Nacht und Nebel gevangenen. Je moet dat maar eens intikken in Google die NN gevangenen.

      Like

  6. Dat was toen……..en nu?
    Is het anti Semitisme verminderd? Nee!
    Heeft de mensheid ook maar iets geleerd uit het verleden? Nee!
    Kan hetzelfde vandaag wéér gebeuren? Indien ze de kans krijgen….ja graag!

    Het gedrag van de wereld t.o. Israel, de Jood van vandaag, loopt precies volgens hetzelfde scenario als toen.

    Het is aan Israel & Joden uit de Diaspora om zich anders te gedragen als toen.

    Geen makke schapen gedrag, maar strijdbaar & contraire gedrag.

    Als dat de wereld dat niet bevalt dan is dat hun probleem.

    Het verleden is niet meer te veranderen, de toekomst wel!

    Like

Reacties zijn gesloten.