Catherine Ashton, de diplomate van de EU die door de hele wereld wordt genegeerd

Catherine-Ashton3De Britse Barones Catherine Ashton, chef buitenlandse betrekkingen voor de Europese Unie, leidt een alles verkwistend, loodzwaar en ineffectief project dat de Europese belastingbetaler jaarlijks een half miljard Britse pond kost. Ze is een levende metafoor voor de EU in zijn geheel. 

Het was als een rendez-vous in een goedkope spionage thriller. Een helikopter pikte in de vroege ochtend uurtjes de vrouw van middelbare leeftijd op en vloog haar naar een geheime locatie diep in Egypte. Toen werd ze meegenomen naar een militaire basis, waar ze een beruchte Islamist ontmoette die reeds een maand voor de hele wereld verborgen werd gehouden.

Daarna confronteerde de vrouw de wereldpers met te onthullen dat Mohamed Morsi, de verkozen president die door zijn generaals werd afgezet in een controversiële coup, in goede gezondheid verkeerde. Ze weigerde details te onthullen van hun twee uur durende onderhoud – “Ik ben niet van plan om mij woorden in mijn mond te laten leggen,” zei ze een beetje hoogdravend – maar gooide wel een snoepje naar de pers zeggende dat Morsi, die met twee van zijn adviseurs wordt vastgehouden, een goed gevulde koelkast had en toegang tot televisie.

Het was het mooiste moment van barones Ashton in de vier turbulente jaren sinds ze post vatte als hoogste diplomaat van de Europese Unie en zij vervolgens ’s werelds best betaalde vrouwelijke politica werd, ondanks het feit dat zij nooit te kampen had met een electoraat. Voor alles was het bereiken om de eerste buitenlandse hoogwaardigheidsbekleder te worden die de leider van de Moslim Broederschap te zien kreeg sinds hij werd afgezet, maar laat haar staat van dienst gedurende haar hele loopbaan maar bitter weinig zien, ondanks dat ze een indrukwekkend aantal airmiles heeft laten afklokken.

Haar ambtstermijn werd getekend door achterklap en blunders zoals ze een extravagant rijk van eurocraten heeft opgebouwd over de wereld. Toch lijkt het grotendeels zinloos en ineffectief, ondanks het feit dat zij 139 ‘ambassades’ heeft, 3.417 medewerkers, 650 auto’s en die jaarlijks bijna een half miljard pond kosten.

Catherine Ashton’s creatie, de European External Action Service (EEAS) – een erfenis van het controversiële Verdrag van Lissabon uit 2007 – is onderdeel van de ambitie van Europa om de controle van het buitenlands beleid in handen te krijgen. Het is typisch verkwistend en loodzwaar: minstens 50 ambtenaren verdienen gemiddeld meer dan het salaris van 142.500 pond jaarlijks (ca. 169.000 euro) van onze eigen (Britse) premier.

Brussel haast zich om buitenposten op te zetten in een aantal van ’s werelds meest exotische locaties, zoals Barbados, Belize, Fiji, Samoa en de Salomon Eilanden. Het laatste kantoor is in Luanda, Angola, een van ’s werelds duurste steden; jaarhuur alleen zal naar verwachting hoger zijn dan £ 1.000.000, terwijl medewerkers lucratieve extraatjes krijgen zoals business class vluchten naar huis.

Haar leger van buitenlandse ambtenaren nemen zoveel vrije tijd op – tot een ongelooflijke 19 weken per jaar – dat een EU-audit van vorig jaar vaststelde dat de kantoren die verondersteld worden om de Europese belangen te bevorderen voor het grootste deel van de tijd onbemand waren. “Sommige kantoren zijn effectief halftijdse posten waarvoor een full-time salaris wordt betaald,” aldus het rapport dat het ergste bekend maakte. “Een stand van zaken die moet gezien worden in de context van zeer hoge netto salarissen en het verstrekken van gratis accommodatie.”

Ondertussen spuwt het kantoor van Ashton zowat 600 verklaringen uit per jaar, maar wordt verlamd door de angst om een van de EU-28-lidstaten te beledigen. Ze faalde om de staatsgreep in Egypte te veroordelen, gaf dan maar een pathetische slappe reactie uit op de gestolen verkiezingen van Robert Mugabe in Zimbabwe en is verder irrelevant geweest over de Syrische crisis. Haar mantra is ‘stille diplomatie’ – maar insiders drukken het harder uit. “Stil tot aan het punt van ineffectiviteit is hoe de meesten van ons dit [beleid] samenvatten,” zei een Britse bureaucraat in Brussel.

Nu dat Ashton zich voorbereidt om zich terug te trekken uit haar post die haar jaarlijks £ 287.543 oplevert (ca. 341.000 euro) met een vet door de belastingbetaler gefinancierd pensioen, negeert de EEAS de wens naar soberheid door de financiering met een 3,2 procent te laten toenemen, terwijl het probeert om meer macht te grijpen. Inmiddels hebben bezuinigingen in het Britse Foreign Office een kleiner budget bezorgd dan pakweg de gemeenteraad van Kent.

Het artikel van Ian Birrell loopt hierna verder in het Engels.

“The EEAS, like all European institutions, seems intent on amassing ever more power,” said Vincenzo Scarpetta, political analyst at the Open Europe think tank. “Foreign policy is and should remain primarily a national matter.” The group argues that EEAS offers limited added value since it can only act on the rare occasions when all member states agree. “It is therefore completely unacceptable that its running cost continues to go up when the Foreign Office and other foreign ministries across Europe are facing budget cuts.”

Few of Europe’s 500 million citizens would disagree. Indeed, even those working at the Triangle, the vast Brussels complex that serves as Ashton’s base and costs £10 million in annual rent, wonder what on earth they are meant to be doing all day. “The atmosphere is very odd,” said one. “Officially everybody is meant to be dealing with pressing international problems, but the service’s exact remit is far from precise. This means people sit around desperately trying to think up ways of making an impact.”

The harsh truth is the affable Ashton, a former bigwig in the Campaign for Nuclear Disarmament, has looked out of her depth for much of the time. Mind you, she can hardly have expected to end up in such a high-profile post, tasked with launching a global diplomatic service after a quiet career in the quangocracy. New Labour patronage handed her power. First she was made a life peer, then sent to Brussels as a trade commissioner. Just one year later she was handed the second-most important job in Europe after a bout of Brussels horse-trading.

She was so little-known that security guards reportedly asked for her ID when she tried to attend the summit at which she was appointed. Afterwards, one MEP commented sourly: “Last year she was unknown in Britain. Today, she is unknown all over Europe.”

When Ashton launched EEAS, her spokeswoman said they did not want “a big show”. They got a farce instead, with a stream of negative stories emerging of bad management, poor judgment, media shyness and undiplomatic behaviour.

Rumours rippled around Brussels that she refused to take phone calls after 8pm. Gossips whispered she returned home to St Albans at weekends, despite a £38,000 annual accommodation allowance, and sniped at her lack of languages. “Mme Ashton est nulle” (Mrs Ashton is useless) was the harsh conclusion of Le Monde, while its rival Libération merely called her amateurish.

Things were so dire that David Miliband, then Foreign Secretary, offered her advice on how to carry out her job. But after the Arab Spring erupted, the sluggish EU reaction emphasised her inexperience once again.

Ashton’s official titles sound like something from a cheap operetta: Vice-President of the European Commission and High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy.

Recently, she compared her job to “trying to fly a plane while still bolting the wings on”. She admitted internal battles had led to missed opportunities. As her trip to Egypt showed, she has looked more confident after learning to navigate Brussels and achieving some minor successes over Iran and the Balkans — although she still came under deserved fire for her silence on human rights issues during a trip to Bahrain. British ministers believe her appointment at least ensured Europe’s ambitions for a stronger voice were checked, whether due to design or ineptitude. “If Blair or Miliband had got the job they would have asserted themselves far more,” said one.

But the Foreign Secretary, William Hague, still had to circulate a warning for British missions to be on guard against the EU’s “mission creep”. And other Western diplomats have complained that the EEAS just duplicates their own work at huge extra cost to taxpayers.

There remain profound questions over the point of this profligate creation. Despite a network of EEAS offices with nearly 2,000 officials dotted around the globe, Ashton’s swollen empire appears to have made little impact on the ground.

In Brazil, for example, the EU stages free festivals, sports events, concerts and film shows. It funds an annual Europe Day regatta in Brasilia, seen as one of the capital’s social highlights, with free drinks and paella at a cocktail party afterwards. But the British ambassador there confessed to a parliamentary inquiry earlier this year that he did not see the EEAS “as being central to my daily life” despite its 17 staff in the country.

Now Ashton wants to beef up her empire with a consular role for her “embassies”, extra security officials and more control over the EU’s notoriously wasteful aid projects. Yet her service was recently savaged for lax control of ¤1 billion of aid frittered away in Egypt.

MEPs have criticised her inconsistent leadership. But they also want the post to have more sway over European foreign policy and to see even more money squandered on staff specialising on issues such as women’s rights.

Smaller European nations without such an extensive network of embassies are also keen to expand EEAS’s remit, although the likes of Britain and France are hostile to such stealthy encroachment. Ashton, who admits she has found the job exhausting, steps down next year. She will be handed a £400,000 pay-off over three years — which only underscores her failure to keep costs down and ensure her fledgling diplomatic service is “budget neutral”.

Despite that dawn meeting with Morsi, she has failed to placate critics. “Can you point to anything achieved by EEAS?” said Douglas Carswell, the Eurosceptic Tory MP, whose first act of rebellion under the coalition was to vote against Ashton’s appointment. “I don’t like to attack individuals but Europe’s foreign policy has been handed to third-rate people running a third-rate organisation that has now got a third-rate track record. It’s a tragedy for a continent that once led the way on such issues.”

It is hard to disagree with this verdict on one of Europe’s most spectacular vanity projects.

door Ian Birrell

Ian Birrell is a columnist, foreign correspondent, campaigner, and co-founder of @africaexpress


Met dank aan Tiki S. voor de hint.

Bronnen:

  1. The Commentator:
    ♦ The diplomat the whole world ignores – Catherine Ashton heads a wasteful, top-heavy and ineffectual project costing European taxpayers half a billion pounds a year. She’s a living metaphor for the EU as a whole; door Ian Birrell [lezen]
    ♦ Ashton in Wonderland – Catherine Ashton and the rest of Europe are lost down the rabbit hole as the Saudis and Qataris are well placed to gain from the Arab Spring; door Douglas Davis [lezen]
  2. European Jewish Press (EJP):
    ♦ EU’s Ashton meets with Muslim Brotherhood leaders during surprise visit to Egypt; door Maureen Shamee [lezen]