Bevrijding van Bergen Belsen in april 1945 & De wereld ‘ontdekt’ in april 1978 de Holocaust

Bergen-Belsen, april 1945. Vrouwelijke SS-opzichters (Aufseherinnen) worden gedwongen om de lijken in een massagraf te dumpen Bergen-Belsen, april 1945. Vrouwelijke SS-opzichters (Aufseherinnen) worden gedwongen om de lijken in een massagraf te dumpen

Toen de Britse troepen kamp Bergen-Belsen bevrijdden in de tweede week van april 1945, deden ze ontdekkingen die de wereld schokten. In het kamp lagen tienduizend lijken opgestapeld, te wachten om begraven te worden. Minstens vijftigduizend mensen leden aan vlektyfus, uithongering en dysenterie. De vraag was hoeveel van de nauwelijks levenden nog gered konden worden. Een noodhulp-operatie werd op touw gezet. Terwijl de oorlog voortduurde, stuurde het Britse leger medische troepen naar Belsen. Ze werden bijgestaan door vrijwilligers uit Engeland, Ierland, Zwitserland, België en de Verenigde Staten.

Het ministerie van Informatie was er op gebrand dat Duitse burgers geconfronteerd zouden worden met wat Britten en Canadezen hadden aangetroffen in het kamp. Op de middag van 24 april 1945 werden de burgemeesters van Celle en andere stadjes in de buurt naar het concentratiekamp Bergen-Belsen gebracht en rondgeleid. Toen werden ze eerst naar de grafkuil gebracht die al halfvol lichamen en skeletten lag.

De mannelijke en vrouwelijke SS’ers traden aan een kant van het gapende graf aan terwijl de Duitse burgemeesters aan de rand moesten gaan staan. Vervolgens werd de luidsprekerwagen van Derrick Sington erbij gehaald en las kolonel Spottiswoode, de commandant van het Militair Bestuur, een lange aanklacht voor in het Duits, terwijl de menigte er zwijgend bij stond. Na de burgemeesters eraan herinnerd te hebben dat de Engelsen in Bergen-Belsen al een week bezig waren met opruimen, zodat de situatie aanzienlijk was verbeterd, en dat het bij lange na niet het ergste kamp was, stak de kolonel van wal:

Grafsteen in Bergen-Belsen voor Anne en Margot Frank
Grafsteen in Bergen-Belsen voor Anne en Margot Frank, die beiden begin maart 1945 in het kamp omkwamen

“Wat u hier zult zien is de definitieve en totale veroordeling van de nazipartij. Het rechtvaardigt elke maatregel die de Verenigde Naties zullen nemen om die partij te liquideren. Wat u hier zult zien, is zo’n schande voor het Duitse volk dat zijn naam moet worden gewist van de lijst van beschaafde naties.

U die de vaders en broers van de Duitse jeugd vertegenwoordigt, ziet enkelen van de zoons en dochters voor u die een klein deel van de directe verantwoordelijkheid voor deze misdaad dragen. Een klein deel slechts, maar voor de menselijke ziel niettemin een te zware last om te dragen. Maar wie draagt de uiteindelijke verantwoordelijkheid?

U, die uw Führer zijn afschuwelijke grillen heeft laten botvieren. U die niet in staat bent gebleken ook maar iets te doen om zijn geperverteerde triomfen een halt toe te roepen. U die van deze kampen had gehoord, of ten minste een vaag idee had van wat zich daar afspeelde. U die niet spontaan in opstand kwam om de naam van Duitsland te zuiveren, zonder vrees voor persoonlijke gevolgen. U staat hier terecht voor wat u in het kamp zult zien. Rekent u erop zwoegend in het zweet te moeten boeten voor wat uw kinderen hebben begaan en u verzuimd hebt te voorkomen.”

Weinig bekend is dat er weliswaar tegen eind juni 1945 er 46.000 mensen waren gered, maar daar tegenover stond dat tijdens de periode de bevrijding toch nog ongeveer 14.000 mensen het leven lieten. Twee maanden lang deed iedereen zijn uiterste best zoveel mogelijk slachtoffers te redden van de dood. Maar de acties werden ernstig gehinderd door een tekort aan medicijnen en materiaal met alle catastrofale gevolgen van dien voor zij die Bergen-Belsen hadden overleefd.

Direct nadat dat het kamp bevrijd werd stierven er nog dagelijks honderden mensen: van 19 tot 30 april 8.992 mensen, over de ganse maand mei stierven nog eens 4.531 mensen, nadien tot aan de 20ste juni zullen nog eens 421 mensen sterven aan de gevolgen van opsluiting in Bergen-Belsen.

De Holocaust? Nooit van gehoord
De eerste dertig jaren na de Tweede Wereldoorlog was de holocaust relatief weinig bekend bij het grote publiek. Tot aan het einde van de jaren zeventig stonden de concentratiekampen Buchenwald, maar vooral KZ Bergen-Belsen, symbool voor de Judeocide tijdens het Derde Rijk. Echter, zij die het hadden meegemaakt moesten zwijgen, of wilden er liever niet meer over spreken om te trachten te vergeten.

holocaust-movieDe massa had het blijkbaar te druk met de heropbouw van het land na de grote verwoestingen die de nazi’s overal hadden aangericht en het lot van zij die de kampen overleefden kon maar weinigen boeien. De mensen hadden wel eens gehoord van de concentratiekampen maar daar bleef het dan ook bij.

Auschwitz was tot dan al helemaal niet bekend bij het grote publiek en bleef de holocaust lange tijd herleid discussiestof voor historici en… negationisten (=feiten ontkenners). Maar dat zal eind jaren zeventig helemaal veranderen met de TV-reeks HOLOCAUST en het boek van Gerald Green met dezelfde naam.

Tussen 1977 en 1978 schreef Gerald Green aan het script voor de vier-delige miniserie voor televisie: ‘HOLOCAUST’, het relaas van een Joodse familie die omkwam in KZ Auschwitz-Birkenau. Deze negeneneenhalf durende dramareeks werd voor het eerst door de NBC uitgezonden tussen 16 en 19 april 1978 en bereikte wereldwijd een groot publiek. Naar schatting werd de minireeks door 400 miljoen mensen bekeken over de ganse wereld.

Ook in België en Nederland werd de miniserie einde 1978 uitgezonden en massaal bekeken. De dramareeks bracht iedereen onmiddellijk in de ban van de Holocaust en.. het vernietigingskamp (deels concentratiekamp) van KZ Auschwitz-Birkenau.

De reeks had een enorme impact op de publieke opinie. Hetzelfde jaar dat de serie werd uitgebracht, schreef Gerald Green op basis van het Holocaust filmscript zijn novelle HOLOCAUST, waarvan meer dan twee miljoen delen werden verkocht. Sinds de reeks en het boek in 1978 werden uitgebracht, wordt de holocaust door het grote publiek thans voornamelijk geassocieerd met de gruwel van Auschwitz, en zijn Bergen-Belsen en Buchenwald wat op de achtergrond verdwenen.

Advertenties