Naoorlogs Jodendom in Nederland opnieuw onder druk en lessen voor Europa [Manfred Gerstenfeld]

Nederlandse Joden worden in Westerbork de deportatietrein naar KZ Auschwitz in gestuwd [bron: http://www1.yadvashem.org/].

In Nederland leefden aan de vooravond van WOII ruim 140.000 Joden. 108.000 van hen, ofte 74 procent, zullen de Holocaust niet overleven. Tussen 15 juni 1942 en 13 september 1944 werden 101.000 Nederlandse Joden via Westerbork met 98 treintransporten afgevoerd naar de vernietigingskampen in het Oosten. Slechts een handvol zal de doodskampen overleven. Op Polen na, kent Nederland verhoudingsgewijze per land de hoogste mortaliteit onder de Europese Joden. Vanwaar deze extreem hoge dodentol in de toch overwegend Christelijke Nederlanden? Hoe heeft deze Judeocide dergelijke dramatische proporties kunnen aannemen en hoe is het de overlevenden vergaan die later terugkeerden naar hun thuisland in Nederland?

Dr. Manfred Gerstenfeld interviewt Bart Wallet, een historicus die zich gespecialiseerd heeft in het naoorlogse Jodendom in Nederland:

“…in 2002 maakte in Nederland een nieuw nationalisme opgang. De druk op alle religieuze gemeenschappen nam zienderogen toe.”

“Wanneer iemand de ontwikkelingen analyseert van het naoorlogse Jodendom in Nederland, kan men veel begrijpen van de geschiedenis van andere Europese Joodse gemeenschappen tijdens die periode. Terwijl sommige van de aspecten van deze geschiedenis specifiek Nederlands zijn, weerspiegelen andere tevens de werkelijkheden elders in West-Europa.”

die-onsBart Wallet is een niet-Joodse historicus verbonden aan de Universiteit van Amsterdam die zich gespecialiseerd heeft in de naoorlogse geschiedenis van het Nederlandse Jodendom. Samen met anderen heeft hij het boek ‘Shehecheyanu’ geschreven (boekomslag hiernaast), waarin de naoorlogse geschiedenis wordt beschreven van de Joods Asjkenazische gemeenschap in Amsterdam.

Wallet zegt: “Meer dan 100.000 van de 140.000 Joden die in de Nederlanden leefden aan het begin van de Duitse bezetting in 1940 werden vermoord. Toen na de oorlog de Nederlandse Joodse gemeenschap zich opnieuw oprichtte, werd deze aanzienlijk beïnvloed door deze tragische realiteit.”

“Een grotere centralisatie dan vóór de oorlog werd noodzakelijk. Vele Joodse gemeenschappen konden de diensten voor een integraal Joods levenswijze niet meer verlenen. Daarom richtte het NIK, de koepelorganisatie van het Asjkenazisch Jodendom bijvoorbeeld, een centrale onderwijscommissie op om Joodse kinderen in kleine steden toe te laten om een Joods onderwijs te volgen.

“Een tweede ontwikkeling was dat de gemeenschap meer inclusief werd. Vóór de oorlog, hadden diegenen die geen lidgeld konden betalen geen volledige rechten. Hetzelfde was het geval voor buitenlandse Joden zonder Nederlandse paspoorten. Dit veranderde. In diverse Joodse gemeenschappen kregen de vrouwen stemrecht.

“Dit grotere accent op inclusiviteit was ook verbonden aan het versterken van het Zionisme onder Nederlandse Joden. De Zionisten zeiden dat eender wie als Jood tijdens de Shoah was vervolgd een plaats in de Joodse gemeenschap moest kunnen vinden. De nadruk van het vooroorlogse religieuze verschoof naar de nationale etnische definitie van de Joodse identiteit.

“De aanvankelijke naoorlogse verhoging van het percentage gewijze georganiseerde Jodendom vloeide voort uit het feit dat vele Joden met slechts weinig of zonder familie achterbleven. Zij wilden contact hebben met andere Joden. Anderen wilden als Joden worden begraven. Tezelfdertijd wilden vele Joden in geen geval aan Joodse kwesties deelnemen. Sommigen werden gedoopt, terwijl honderden anderen hun Joods-klinkende achternamen veranderden.

“Verrassend genoeg, keerden sommigen van hen vele jaren later terug naar de Joodse levenswijze. De Zesdaagse Oorlog van 1967 van Israël brachten bij sommigen die gevoelens weer naar boven, die zich thans met Israël identificeerden. Na de oorlog, werden 500 Joodse kinderen van wie de ouders vermoord waren, door de autoriteiten afgestaan aan niet-Joodse pleegouders die hen tijdens de oorlog hadden verborgen. Veel van hen werden opgegeven als christenen. De Joodse gemeenschap beschouwde hen als “verloren” voor het Judaïsme. Echter als volwassenen zochten velen van hen naar hun Joodse wortels en identiteit. Sommige leidende figuren in het Nederlandse Jodendom kwamen uit deze groep te voorschijn.

“De internationale Joodse invloed op Nederlands Jodendom nam eveneens toe, zij het langzaam. Aanvankelijk was dit hoofdzakelijk het geval met Israël dat jeugdleiders naar Nederland stuurde. De ontwikkelingen in de Verenigde Staten hadden ook een invloed. Dit manifesteerde zich in diverse richtingen, zoals de groei van Liberale gemeenschappen, evenals de opkomst van de Chassidische Chabad Beweging.

Wallet merkt op: “Om het even welke indeling van de geschiedenis in periodes is een constructie van historici, toch helpt het ons om het verleden beter te begrijpen. De periode vanaf 1945 tot 1955-1960 was die van het herstel van de Joodse infrastructuur en zijn aanpassing aan de nieuwe omstandigheden. Tijdens deze jaren bestonden er spanningen tussen de Joodse gemeenschappen, de Nederlandse autoriteiten en de maatschappij. Dit werd gedeeltelijk veroorzaakt door het feit dat de autoriteiten de specifieke behoeften van de gedecimeerde Joodse gemeenschap negeerden.

“De periode van 1955 tot 1967 werd gekenmerkt door meer stabiliteit. In Amsterdam, waar ongeveer de helft van het Nederlands Jodendom leefde, bouwde in toenemende mate zijn Joodse infrastructuur weer op. Andere gemeenschappen zagen hun aantallen dalen. Vanaf 1967 tot 1990, werd de Shoah het centrale iconische verhaal van de Tweede Wereldoorlog in de Nederlanden. De Joodse gemeenschap werd een soort moreel geweten voor de Nederlandse maatschappij waarin het een belangrijke rol verwierf.

“Tezelfdertijd nam de interne polarisatie toe. Een groep Ultra-Orthodoxe Joden kwam in Amsterdam te voorschijn. Aan progressieve zijde waren er oproepen om meer democratisering, vrouwenrechten en emancipatie van homoseksuelen. Deze algemene thema’s in de Nederlandse maatschappij waren ook prominent aanwezig onder Joden. De liberale Joodse gemeenschap keurde hen goed, die tot spanningen leidden met de nominaal Orthodoxe Ashkenazi gemeenschap .

“Er was ook polarisatie betreffende Israël. Kleine groepen stonden kritisch tegenover Israël en bevorderden het Palestijnse verhaal. Wat nog belangrijker is, meeste niet-westerse immigratie – in hoofdzaak moslims – leidde tot een Nederlandse wereldvisie dat de Nederlanden als een een multiculturele maatschappij zou moeten worden gezien. De geïntegreerde Joodse gemeenschap werd vanaf dan ook als een culturele minderheid bekeken.

“Aan het eind van de vorige eeuw, kreeg het vernieuwde de restitutiedebat omtrent de Holocaust veel aandacht in de Nederlandse media. Na de moord op de populistische politicus Pim Fortuyn in 2002, dook een nieuw Nederlands nationalisme op. De druk op alle religieuze gemeenschappen nam zienderogen toe. Sinds kort houdt dit voor de Joden in dat hun kosjere slachtwijze en besnijdenisrituelen onder vuur liggen.

door Dr. Manfred Gerstenfeld


Bronnen:

  1. Arutz-7: “Lessons for Europe” door Dr. Manfred Gerstenfeld [lezen]

Gerelateerd:

  • Eichmann was zeer tevreden over samenwerking met Nederland en de Jodentransporten [lezen]
  • Jodenvervolging in Nederland tijdens WOII: Eis om excuses voor wegkijken [lezen]
  • Boek Dr. Manfred Gerstenfeld zorgt in Nederland voor opschudding mbt deportatie Nederlandse Joden in WOII [lezen]
  • Het Verval – Joden in een stuurloos Nederland door Manfred Gerstenfeld [lezen]
  • Nederlandse christendemocraten CDA verharden positie jegens Israël door Rens van Doeselaar [lezen]
  • Nederlandse Christenorganisaties in het offensief tegen Israël en tegen de Joden [lezen]
  • Antisemitisme: Een verbod op besnijdenis is een verbod op het Jodendom door Geert ter Horst [lezen]
  • Nederlandse Joden weerloos tegenover Marokkaanse Jodenhaat [lezen]
  • Nederlandse Joden vluchten weg voor Marokkaanse Jodenhaters [lezen]
  • Toenemend antisemitisme op Nederlandse scholen door J. Visscher [lezen]
  • Joden en de Christen Nederlanders: een geschiedenis met hoogtes en laagtes door Toni L. Kamins [lezen]
  • Nederlandse TV-zender VARA schoffeert Jeruzalem met gemanipuleerde videobeelden over Gazaconflict [lezen]
  • VPRO speelt gevaarlijk spel met ontmenselijking van Joden door Tom Struick van Bemmelen [lezen]
  • Nederlandse TV-zender VPRO blaast theorie Joods complot nieuw leven in [lezen]
  • De Nederlandse media en Israël – Pseudojournalistiek en pseudowetenschap door Missing Peace [lezen]

Een gedachte over “Naoorlogs Jodendom in Nederland opnieuw onder druk en lessen voor Europa [Manfred Gerstenfeld]

Reacties zijn gesloten.