Jodenvervolging in Nederland tijdens WOII: Eis om excuses voor wegkijken

Deportatie van Joden te Westerbork.[Bron: Nationaal Archief] In totaal werden van juni 1942 tot en met september 1944 ruim 107.000 gevangenen vanuit Westerbork per trein gedeporteerd, voornamelijk naar de vernietigingskampen van Sobibor en KZ Auschwitz-Birkenau. Wekelijks vertrok er een trein. De laatste trein vanuit het kamp vertrok op 13 september 1944. Slechts 5.000 van hen keerden na de oorlog levend terug, ruim 102.000 van hen werden vermoord. [bron: Is Geschiedenis]

Excuses voor wegkijken

“De wereld zal niet vergaan door de slechten,
maar wel door de goeden die aan de kant staan en niets doen!”

door Dirk Jacob Nieuwboer
bron: De Pers.nl

De Nederlandse regering in Londen zei bijna niks over de Jodenvervolging. Excuses zijn op hun plaats, vinden Gerrit Zalm en Els Borst. Nederland zou excuses moeten aanbieden voor de slappe houding van de regering in ballingschap ten opzichte van de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Dat stellen oud-ministers Gerrit Zalm en Els Borst in een nieuw boek.

Zalm (VVD) en Borst (D66) speelden in 2000 een grote rol in de onderhandelingen over de compensatie van geroofde Joodse tegoeden. De regering-Kok sprak toen wel een ‘spijtbetuiging’ uit over hoe de Joden ná de oorlog zijn behandeld. Van de ex-ministers had het verder mogen gaan: zij vinden excuses ook gepast voor het falen van de Nederlandse regering in ballingschap tijdens de oorlog.

Publiekelijk

‘Ik zou er geen moeite mee hebben gehad om excuses daarvoor aan te bieden’, zegt Zalm in het boek Judging the Netherlands van Dr. Manfred Gerstenfeld, dat dit hernieuwde restitutieproces analyseert. De president-directeur van ABN Amro zou ‘het ook publiekelijk steunen’ als het Centraal Joods Overleg de kwestie nu zou aankaarten.

Borst hekelt in het boek in felle bewoordingen de passiviteit van de regering in Londen. ‘We weten nu dat de Jodenvervolging koningin Wilhelmina weinig bezighield.’ Wilhelmina wijdde in haar toespraken vanuit Londen slechts enkele zinnen aan het lot van de Joden. De Nederlandse regering vroeg bovendien pas anderhalf jaar na het begin van de deportaties aan de Poolse regering wat er met de Joden in Polen gebeurde. Dit terwijl de Poolse regering in Londen in hetzelfde gebouw zetelde als de Nederlandse.

Volgens Borst zag de regering van minister-president Gerbrandy de Joodse Nederlanders als een bijzondere groep en niet als ‘echte Nederlanders’. ‘Mijn intuïtie is dat als alle katholieken of gereformeerden naar Duitsland gedeporteerd waren, de Londense regering wel instructies had gegeven aan de bevolking in bezet Nederland.’

Premier Kok wilde in 2000 aanvankelijk helemaal geen excuses aanbieden. Pas na druk van Zalm en de Tweede Kamer ging hij door de knieën en betuigde hij zijn spijt voor wat er ná de oorlog is gebeurd. Kok voegde daar wel aan toe dat hij niet wilde ‘suggereren dat de verantwoordelijken van destijds boze bijbedoelingen hebben gehad’.

Zowel Borst als Zalm denkt dat de PvdA’er moeite had met excuses, omdat hij partijgenoten uit de naoorlogse tijd niet wilde afvallen. Borst: ‘Als ik premier was geweest, zou ik zonder aarzeling excuses hebben aangeboden.’ Ook, voegt ze toe, voor ‘de houding van onze regering in oorlogstijd’.

Gemakkelijk
Kok zelf zegt in het boek van Gerstenfeld dat hij er niet van houdt om excuses aan te bieden voor iets wat hij zelf niet heeft gedaan. ‘Als minister-president vond ik het nogal gemakkelijk naar integere voorgangers toe die vroeger in de regering hebben gezeten, om te zeggen ‘ik bied u excuses aan, eigenlijk ook over en namens hen, want ze hebben het fout gedaan’.’

De interviews met de oud-politici vonden al jaren geleden plaats. Borst is intussen niet van mening veranderd. ‘Het is in 2000 niet aan de orde geweest’, zegt ze nu. ‘Als ik premier was geweest en er op zou zijn gewezen, zou ik het wel hebben gedaan.’ En het zou volgens haar goed zijn als het alsnog zou gebeuren. ‘Het is nooit te laat om excuses aan te bieden. Maar je moet natuurlijk wel het moment goed kiezen. Niet op een dinsdagmorgen, maar op 4/5 mei bijvoorbeeld. Of tijdens de Auschwitz-herdenking.’ Zalm was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.

Andere tijdens de oorlog bezette landen hebben wel excuses geboden, ook voor de rol tijdens de oorlog. De toenmalige Belgische premier Guy Verhofstadt deed dat bijvoorbeeld voor het optreden van sommige ambtenaren en autoriteiten.

Premier Jan Peter Balkenende sprak in 2005, bij de viering van het dertigjarig bestaan van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), wel over de betrokkenheid van collaborateurs tijdens de oorlog, maar zweeg over het falen van de regering en liet excuses achterwege.

Boven de pet
De rol van de regering in ballingschap kwam in 2000 tijdens de restitutieonderhandelingen niet ter sprake. Het pas opgerichte Centraal Joods Overleg (CJO), dat de onderhandelingen voerde, begon er ook niet over. ‘Het ging ze allemaal ver boven de pet’, zegt Gerstenfeld telefonisch vanuit zijn woonplaats Jeruzalem. De bestuursleden van het CJO waren volgens hem ‘amateurs’ in het onderhandelen, waardoor Nederland er met ‘een koopje’ van 400 miljoen gulden vanaf is gekomen.

De auteur van Judging the Netherlands dringt zelf al langer aan op excuses van de Nederlandse staat. De recente spijtbetuiging over het bloedbad in het Indonesische Rawagede werpt volgens Gerstenfeld een nieuw licht op de zaak. ‘Nederland kan nu niet meer zeggen: we bieden nooit onze excuses aan, dus ook niet voor de Jodenvervolging.’

Hij vindt niet dat, zoals Zalm suggereert, het CJO de kwestie eerst zou moeten aankaarten. ‘Het zou niet aan de Joodse gemeenschap moeten liggen of je wel of niet excuses aanbiedt. Dit gaat om een ereschuld.’

Advertenties

5 gedachtes over “Jodenvervolging in Nederland tijdens WOII: Eis om excuses voor wegkijken

  1. Ja en dan niet alleen met woorden maar er ook een daad bij stellen: de Nederlandse ambassade verhuizen naar Jeruzalem.
    En onze koningin op staatsbezoek naar Israel.

    Like

  2. Inderdaad. En de ambassade van de Verenigde Staten verhuizen we tegenover de inkompoort van Yad Vashem, zodat zij er alle dagen aan herinnerd worden wat ze hebben nagelaten te doen tijdens de Tweede Wereldoorlog toen de Joden massaal werden vermoord, vergast en verbrand.

    Like

  3. Nederlandse Koningin op staatsbezoek in Israel? Zij gaat liever naar Dubai & Emiraten, gekleed in volledige Arabische klederdracht mét hoofddoek (zie telegraaf + Elsevier magazine). Nederland moet zich schamen met een Koningin die Nationale trots & eigenwaarde zo versjoemeld om de Arabische gastheren niet voor het hoofd te stoten. Diezelfde heren die de Nederlandse gebruiken aan hun laars zullen lappen wanneer zij een tegenbezoek aan Nederland zullen brengen.

    Like

  4. Aanbieden van excuses. “Sorry mensen, sorry, we hadden het niet zo bedoeld, neemt ons niet kwalijk”? Ik vrees dat aangeboden excuses in dit geval niet echt opgesnoept zullen worden, de overlevenden en nabestaanden van de grote moord in Nederland (daar hebben we het tenslotte over), zien de trauma’s tot in het derde en vierde geslacht. Nederlanders werden door Nederlanders de dood ingejaagd en wat voor dood…. Joden? Joden?

    Waren die Joden geen Nederlanders? Waren ze minder Nederlands dan pak weg protestanten of katholieken? Ik durf te zeggen dat zij misschien Nederlandser waren dan vele anderen met die nationaliteit. Velen hadden geslachten lang, honderden jaren in de Lage Landen geleefd en hun beste krachten gegeven daar aan “Koningin en Vaderland”. Excuses?

    “Sorry? We zullen het nu nooit weer doen”? Zelfs dat is onzin, het antisemitische gekonkel in pers en internet neemt hand over hand toe. De Arabische terreur die Israel wil vernietigen wordt gesteund door o.a. de EU. Excuses? Het komt mij voor dat vrijwel elk te formuleren excuus zal klinken als een grove belediging.

    Like

  5. Het is de mentaliteit van Nederlanders, niet allemaal hoor! die zijn in de minderheid, toendertijd 1940 – 1945, waren het de Duitsers, nu zijn het de Islam/Moslim, toendertijd waren het de Duitsers die het voor te zeggen hebben in Nederland, nu zijn het de Islam/Moslims, Marokanen die in heel veel steden en dorpen in Nederland de baas zijn, op straat, winkelcentrums, noem maar op, en weinigen zoals PVV-Wilders aanhangers die hebben de moed, en de rest? Wat is het verschil vroeger Nazis, nu Islam/Moslims. Rawa Gede? alleen voor hebzucht naar nog meer in Indonesia, slijmen, kontlikken van Nederland aan het Islam/Moslims. Ekskuses??? Tot op het moment dat Here Jezus weer terugkomt, dan als de sodemieter snel ekskuses aanbieden aan Israel.

    Like

Reacties zijn gesloten.