Het opmerkelijk reddingsinitiatief van Raoul Wallenberg [Perry Pierik]

Het opmerkelijk reddingsinitiatief van Raoul Wallenberg

door Perry Pierik
bron: Hongarije 1944-1945 / De vergeten tragedie [uitgeverij Aspekt, 1995]

Opmerkelijk was het reddingsinitiatief dat door de derde secretaris van de Zweedse ambassade, Raoul Wallenberg, werd ondernomen. Wallenberg, pas 32 jaar oud toen hij op 9 juli 1944 in Boedapest arriveerde, kwam uit een gegoede Stockholmse bankiersfamilie met politieke traditie. Wallen berg had het gevoel voor diplomatie van zijn voorvaderen geërfd. Hij zou het nodig hebben want zijn taak in Boedapest was zwaar.

Wallenberg voelde zich erg betrokken bij de Holocaust die zich in Hongarije afspeelde. Na zijn architectuurstudie in de Verenigde Staten verbleef Wallenberg een vijftal maanden in Haifa, Palestina, alwaar hij in 1936 in aanraking was gekomen met uit Duitsland gevluchte joden. Hij was geschokt door hun verhalen over het groeiende antisemitisme in het Derde Rijk. In de jaren daarop bleef Wallenberg het proces van de Holocaust met argusogen volgen. Voor zijn werk kwam hij in 1942 en 1943 in Hongarije, waar hij getuige was van de toenemende discriminerende wetgeving van de Hongaren jegens hun minderheden.

In 1944 werd hij benaderd door twee medewerkers van de bekende joodse staalfirma Manfred Weiss of hij als Zweed zou willen bemiddelen tussen de joden, de Duitse en Hongaarse antisemieten. Wallenberg speelde dit door aan de Zweedse diplomatieke dienst die daartoe gewillig zijn staf in Boedapest vergrootte. Wallenberg sloot zich aan bij de Zweedse missie in de stad en daarmee was zijn moedige en fatale missie in Boedapest begonnen.

Wallenbergs missie is om een aantal zaken interessant. Allereerst natuurlijk vanwege het feit dat hij er in slaagde duizenden joden het leven te redden. Op de tweede plaats zag hij ook nog kans om ondanks zijn werkzaamheden gedetailleerde rapporten over het lot der joden naar het buitenland door te spelen. Hierdoor nam de druk op de daders toe. Wallenberg schermde dan ook herhaaldelijk met het dreigement dat de moordenaars berecht zouden worden na de oorlog.

Snel verder lezen KLIKKEN op–>>

In samenwerking met de leiding van de Joodse Raad, in de persoon van Samu Stern, rabbijn Ehrenpreis en medewerkers van de Zweedse en Zwitserse ambassade, oriënteerde Wallenberg zich zo snel mogelijk op de turbulente situatie in Hongarije. Natuurlijk was ook Wallenberg niet in staat de deportaties naar Auschwitz te voorkomen – ook hij was laat! – maar wel werden er zogenaamde ‘noodpaspoorten’ uitgereikt aan joden in Boedapest. Hierdoor vielen deze mensen onder Zweedse diplomatieke protectie. Aanvankelijk ging het slechts om 300 tot 400 joden met familie in Zweden.

De energieke Wallenberg ging echter door – mede met geld van de Joodse Raad – en breidde dit aantal snel uit tot 4.500 en later zelfs tot ruim 7.000 joden. Op het hoogtepunt van zijn activiteiten bedroeg het aantal medewerkers van Wallenberg volgens een telling van Randolf L. Braham maar liefst 355 man, voornamelijk van joodse origine. Naast de noodpaspoorten werden er 32 ‘Zweedse’ huizen aangekocht, met name in de Pozsonyistraat, waarin bijna 10.000 joden een goed heenkomen zochten.

De gehele operatie van Wallenberg was buitengewoon complex. De mensen moesten, via allerlei diplomatieke drukmiddelen niet alleen beschermd worden tegen moordende Pijlkruizers en grillige politiek, maar ook nog van voedsel worden voorzien. Gezien het feit dat er, met het oog op het naderende Rode Leger schaarste in de stad was, vormde dit een groot probleem. Wallenbergs missie behoort dan ook, samen met de inspanningen van Kastner, tot een van de staaltjes van persoonlijke moed waardoor het onmogelijke werd klaargespeeld. De machinerie van de Holocaust had voor een moment geaarzeld, net genoeg om enige duizenden levens te redden.

Wallenberg was evenals Kastner na de oorlog geen lang leven meer beschoren. De Zweedse diplomaat was na de val van de Hongaarse hoofdstad nog in Boedapest. De nieuwe Russische administratie had weinig zin in neutrale pottenkijkers. Moskou wilde zoals bij iedere veroverde hoofdstad direct een ‘grote schoonmaak’ houden en was niet gesteld op al te kritische waarnemers. Wallenberg werd uitgenodigd voor een bezoek aan de Russische militaire staf en keerde nimmer meer terug.

Een andere reden was het feit dat Wallenberg, zo blijkt uit een CIA-rapport uit 1981, niet alleen voor de Zweedse ambassade werkte, maar ook nog verbonden was aan een min of meer clandestiene Amerikaanse organisatie, ‘De Amerikaanse Raad voor Oorlogsvluchtelingen’. Aan het einde van het beleg van Boedapest was de Koude Oorlog al blijkbaar zo goed voelbaar dat de Sovjets besloten dat dit een reden te meer was om de kritische Wallenberg te laten verdwijnen.

Wallenberg overleed in de K.GB-gevangenis Loeb janka in 1947. De ex-Sovjet-Unie heeft inmiddels schuld bekend en gemeld dat het hier ging om een ‘tragische vergissing’.

Een gedachte over “Het opmerkelijk reddingsinitiatief van Raoul Wallenberg [Perry Pierik]

  1. Off topic: een petitie van David Singer

    http://www.change.org/petitions/wwwunescoorg-review-palestines-admission-as-a-member-of-unesco

    Palestine’s admission as a member of UNESCO on 31 October 2011 is illegal – since the two-thirds majority of members required to admit Palestine under articles II(2) and II (3) of UNESCO’S Constitution is 129 – not the 107 member States that actually voted for Palestine’s admission.

    The decision will cost UNESCO over $100 million per annum in funding and seriously affect UNESCO’s ongoing programs for the universal benefit of humankind.

    UNESCO has failed to rebut this claim or accede to my request that it urgently obtain an advisory opinion from the International Court of Justice

    Like

Reacties zijn gesloten.