De Jordaanse Optie opnieuw op de onderhandelingstafel voor de vrede

Een staat wordt geboren !

De Jordaanse Optie herzien

door Asaf Romirowsky

Nu de hoop op een 2-statenoplossing stilaan wegsmelt als sneeuw onder de zon, lijkt de Jordaanse Optie op dit ogenblik het beste alternatief.

Temidden de onrust die nu doorheen het Midden-Oosten waait, bespreken de Israëlische regering en veiligheidsambtenaren in alle stilte een ongebruikelijke strategie die de politieke toekomst van de Palestijnen zou doorgeven aan Jordanië. Met de kansen op een onderhandelde 2-statenoplossinng die op een absoluut dieptepunt zijn aanbeland, hebben de voormalige minister voor Defensie Moshe Arens, parlementslid Arieh Eldad en woordvoerder van de Knesset Reuven Rivlin het “Jordanië is Palestina“ als model voor regionale vrede, opnieuw leven in geblazen.

De Israëlische ambtenaren vrezen dat een nieuwe Palestijnse Intifada aan beide oevers van de Jordaanrivier kunnen uitbreken en hebben de bedoeling om dit zowel een zaak van Jordanië te maken als van Israël.

In februari, maakt Human Rights Watch, de zelfverklaarde verdediger in de wereld van de rechten van minderheden, een 60 bladzijden rapport openbaar onder de titel: “Opnieuw statenloos: De Jordaniërs van Palestijnse oorsprong opnieuw beroofd van hun nationaliteit.” Het document vertelt in detail hoe Jordanië haar Palestijnse burgers afkomstig van de Westelijke Jordaanoever, berooft van hun fundamentele rechten, degelijk onderwijs en gezondheidszorg. Het rapport ontving maar karige aandacht. Maar het probleem van de Jordaanse Palestijnen, temidden van de toenemende onrust in het Hasjemitische Koninkrijk, heeft de kwestie opnieuw op de voorgrond geplaatst.

Arabische nederzettingen in de betwiste gebieden van Judea & Samaria (Israël)

De Israëlische analisten maken zich sterk dat indien de Jordaanse regering meer representatief wil worden, het mogelijk is dat de Palestijnen in het land die 72 procent van de Jordaanse bevolking uitmaken, effectief de controle kunnen nemen in Jordanië en het land aldus inderdaad ‘Palestina’ kan worden.

Het begrip van een door de Palestijnen gecontroleerd politiek beleid in Jordanië is niet nieuw. Vanaf de Israëlische Onafhankelijkheidsoorlog in 1949 doorheen de Zesdaagse Oorlog van 1967, hebben Israëlische politici zowel ter linker- als aan de rechterzijde een politiek van ‘Jordanië is Palestina’ vooruit geschoven. Terwijl het Israël verdedigde tegen de Arabische agressie, stelden zij voor dat Jordanië het geboorteland van de Palestijnen wordt. De Israëlische beleidsmakers stelden diverse scenario’s voor om een Jordaans-Palestijnse confederatie op te richten die zowel de oostelijke als de westelijke oever van de Jordaanrivier onder één enkel bestuur zou brengen.

Toch is het allemaal niet zo eenvoudig als het eruit ziet. Dan Schueftan, auteur van Een Jordaanse Optie, merkte in 1986 terecht op dat een dergelijke regeling afhankelijk zou zijn van de Israëlisch-Jordaanse relaties en hoe de twee betrokken partijen zouden aankijken tegenover de potentiële bedreigingen van de Palestijnse bevolking in hun midden.

Onscheidbare veiligheidsnoden

Om haar troon veilig te stellen, ging de Jordaanse monarchie in de jaren na de Zesdaagse Oorlog erg omzichtig om met de Palestijnen. Yasser Arafat, de toenmalige leider van de PLO [Organisatie voor de Bevrijding van Palestina] daagde in 1970 de soevereiniteit van het land uit. Nadien blokkeerde het koninkrijk de instroom van van nieuwe Palestijnen van de Westelijke naar de Oostelijke Jordaanoever, met de bedoeling de politieke structuur van het Hasjemitische koninkrijk te bewaren. Tot op zekere hoogte zagen de Jordaniërs in 1988 af van alle aanspraken op de Westelijke Jordaanoever, steunden de oprichting van de Palestijnse Autoriteit in de vroege jaren ’90 en sloten in 1994 een vredesakkoord met Israël in een poging om de verdere instroom van Palestijnen in hun land te verhinderen.

In bepaalde mate heeft Jeruzalem lang naar de Hasjemitische monarchie gekeken om de stabiliteit en veiligheid aan beide oevers van de rivier te handhaven. Zowel Amman als Jeruzalem erkennen de facto dat hun veiligheidsnoden onafscheidelijk zijn. Jordanië heeft van de periodes van relatieve stilte en welvaart in Israël geprofiteerd. Met als gevolg dat de Jordaanse veiligheidsdiensten meer en meer betrokken zijn op de Westelijke Jordaanoever waar zij gezamenlijke opleidingssessies met de Palestijnse strijdkrachten leiden. Het is aldus een win-win situatie geweest voor zowel Jordanië, Israël als voor de Palestijnen.

Het probleem tegenwoordig is, dat is dat de traditionele machtscentra van Jordanië niet erg gelukkig zijn met de stijgende Palestijnse invloed in het land. Locale stammenleiders nemen het de Jordaanse koningin Rania, geboren in Koeweit uit een familie met wortels op de Westoever, bijzonder kwalijk voor haar vocale verdediging van de Palestijnse zaak. Het is zelfs zo dat 36 stammenleiders onlangs hun bezwaren openbaar maakten tegen de positie van Rania, vrezend dat het de langzame Palestijnse overname van het koninkrijk zal versnellen.

Met de hoop die langzaam verdwijnt op een 2-statenoplossing van het Palestijns-Israëlisch conflict, kan dit schijnbaar achterhaalde begrip wellicht de laatste maar beste optie worden. Het probleem is dat het een aanmoediging kan worden voor radicale Palestijnse facties, evenals voor de MoslimBroederschap, die veel van hun huidige macht halen bij de ontgoochelde Palestijnen op de Westelijke en de Oostelijke Jordaanoever. Met de opkomst van dergelijke groepen in Jordanië, zou de vredesovereenkomst tussen Amman en Jeruzalem bedreigd kunnen worden.

Desalniettemin, zo oncomfortabel het nog mag lijken voor Palestijnen, Israëliërs en Jordanians om toe te geven, zou de Jordaanse Optie wel eens de beste kunnen zijn die ze hebben.

Bronnen: Ynet News: Revisiting the Jordan option door Asaf Romirowsky van 23 april 2011; Asaf Romirowsky is an adjunct scholar at the Foundation for Defense of Democracies and a former liaison officer from the Israeli Defense Forces to the Hashemite Kingdom of Jordan; lees ook op Brabosh.com: Palestina werd in 1921 gesticht in Jordanië met Amman als hoofdstad van 16 december 2010; Toespraak van Geert Wilders in Tel Aviv van 5 december 2010; Geert Wilders in Tel Aviv: Jordanië is de enige Palestijnse staat die er ooit zal komen van 6 december 2010; De Palestijnen hebben al een staat: Jordanië van 23 juni 2009; Land voor vrede werkt niet van 31 januari 2009; Conferentie ‘Jordanië = Palestina’ in de steigers van 11 november 2010; Geen onafhankelijke Palestijnse staat maar confederatie met Jordanië van 5 maart 2010; De hele wereld – behalve Palestijnen en Arabieren – wenst 2-statenoplossing voor het Arabisch-Israëlisch conflict van 21 mei 2009; Twee statenoplossing voor Israël en Palestina: Ja maar… hoe en waar? van 16 april 2009; 2-staten oplossing voor Israël en Palestina verder weg dan ooit van 2 maart 2009