Yusuf Al-Qaradawi over de onverenigbaarheid van islam en democratie

Democratie volgens Yusuf Al-Qaradawi

door Asher Ben Avraham

De turbulente gebeurtenissen in Egypte zijn ingegeven door het verzet tegen een autoritair en corrupt regime. De tijd van Hosni Mubarak, de man van $ 55 miljard, is voorbij. En de wereld juicht. Niemand is toch tegen een democratische revolutie? We hebben hier op het eerste gezicht te maken met een retorische vraag. Het kenmerk van een retorische vraag is dat zij eigenlijk niet hoeft te worden beantwoord. Het antwoord is immers zo vanzelfsprekend dat het al besloten ligt in de vraag. Van links tot rechts, van seculier tot religieus, van oud tot jong: vrijwel ieder weldenkend mens steunt de roep om democratisering.

De eensgezindheid lijkt groot. Maar gaat het wel om een retorische vraag? Er zit namelijk één addertje onder het gras: het begrip “democratie”. Onder de vlag van de democratie varen namelijk verschillende schepen. Het vlaggeschip van de Egyptische vloot staat onder leiding van de Moslim Broederschap. Zij hebben bijzondere opvattingen over de democratie.

Snel verder lezen KLIKKEN op –>

De onbetwiste geestelijk leider van de Moslim Broederschap is Yusuf al-Qaradawi, de 84-jarige Egyptische sheikh die zijn internationale beweging vanuit Qatar coördineert. Al-Qaradawi is de politieke en religieuze ideoloog van alle organisaties van Moslimbroeders in de wereld. In Nederland behoren de Tweede Kamerleden Al-Fassed en Marcouch tot zijn bewonderaars. De voormalige adviseur van de gemeente Rotterdam en hoogleraar Tareq Ramadan is ook een adept van Al-Qaradawi.

Het gedachtengoed van de Moslim Broederschap is door Al-Qaradawi in 1990 opgetekend in een studie die in Engelse vertaling is verschenen onder de titel Priorities of The Islamic Movement in The Coming Phase. Dit werk kan worden beschouwd als de politieke agenda van de Moslim Broederschap. En de afgelopen decennia is die agenda in Egypte vlekkeloos uitgevoerd. Het Islamitisch Ontwaken heeft een lange adem.

Al-Qaradawi wil een herleving van de ware Islam op alle niveaus in de samenleving en vestiging van een Islamitische staat. Dit vergt een gedegen en langdurige voorbereiding door een kleine groep goed opgeleide moslims. Zij hebben de taak om via onderwijs, politiek activisme, sociaal werk, intellectuele en wetenschappelijke arbeid en vooral jihad (bevrijding van muslim territories) systematisch te werken aan een volledig door de Islam bestuurde maatschappij. Al-Qaradawi bepleit daarbij een ruim gebruik van de moderne communicatiemedia. Hij wijt alle maatschappelijke problemen aan het verlaten van het pad van de Islam. Tegelijkertijd zegt hij daarbij niet de klok terug te willen draaien, maar herstel van de sharia in de moderne samenleving na te streven.

De Moslimbroeders hebben vooral door hun sociale – en onderwijsactiviteiten een brede aanhang onder de Egyptische bevolking opgebouwd. Zij zijn buiten de NDP, de partij van Mubarak, feitelijk de enige goed georganiseerde politieke beweging in het land met een duidelijk politiek programma. Al-Qaradawi heeft dat programma tot in detail beschreven. Zijn voorhoede van moslimactivisten moet goed geschoold zijn in de psychologie en de massacommunicatie. Zij moeten de taal kunnen spreken van hun politieke tegenstanders en door hen als serieuze en gelijkwaardige discussiepartners worden beschouwd. Al-Qaradawi vertrouwt op de kameleontische gaven van de leiders van zijn islamitische beweging. Pas je aan in woord en gebaar aan het politieke spel, maar houd het algemene doel van Islamitisch Ontwaken voor ogen. Tactisch opereren dus ten dienste van het verwerven van de macht.

Want om de macht gaat het in de politieke arena. Voor de Moslim Broederschap gaat het uiteindelijk om de absolute macht, niet om het delen van verantwoordelijkheden en bevoegdheden met andere politieke stromingen. Het Islamitische Ontwaken is immers alomvattend en rust niet voor de maatschappij en de rechtsstaat volledig door Islamitische regels worden bestuurd. De meerpartijendemocratie is hoogstens een tussenfase, die uit tactische overwegingen van tijdelijke aard moet worden doorstaan. De vestiging van het nieuwe universele Kalifaat blijft het doel van de beweging. Letterlijk en figuurlijk. Al-Qaradawi ziet de islamisering van de gehele wereld en het primaat van de sharia als expliciet eindstadium van de politieke en religieuze ontwikkeling. Daarover laat hij in zijn Priorities of the Islamic Movement geen enkele twijfel bestaan.

De positie van Al-Qaradawi ten aanzien van de democratie is bijzonder ingenieus geconstrueerd. Het maakt tegelijkertijd duidelijk op welke wijze de Moslim Broederschap zich de komende tijd zal opstellen bij de vormgeving van het post-Mubaraktijdperk. Ik citeer de Priorities: “Wat ik wil benadrukken is dat Islam geen democratie is en dat democratie geen Islam is en dat ik liever heb dat islam niet met enig principe of systeem in verband wordt gebracht.”Al-Qaradawi wenst verder dat het Westerse democratische model niet wordt overgenomen vanwege de “slechte ideologieën en waarden” die er van uitgaan. De Islam is de basis van het recht en niet de democratie die het volk als bron van alle macht beschouwt.

Hiermee komen we bij een essentieel element in het betoog van Al-Qaradawi. De democratie vindt hij geen gevaar meer als de meerderheid van de bevolking moslim is volgens de leer van het Islamitisch Ontwaken. Want “van zo’n volk kan je niet verwachten dat ze wetten maakt die in strijd zijn met de Islam”. Elk angst voor niet-islamitische wetgeving en besluiten kan volgens Al-Qaradawi trouwens eenvoudig worden weggenomen door een wetsartikel dat bepaalt “dat elke wet die de onaanvechtbare bepalingen van de Islam schendt ongeldig is”. Daar is hij waar hij wezen wil: het gesloten systeem van de islamitische democratie. De vicieuze cirkel van de islamist is een feit. Als de bevolking is geïslamiseerd worden automatisch de goede wetten aangenomen. Zo makkelijk is het. En dan is de democratie ook geen probleem meer.

Ik hoop dat alle politici en opiniemakers, die nu zo enthousiast hun vreugde over het democratisch ontwaken van de Arabische wereld te kennen geven, zich realiseren dat woorden niet altijd overal hetzelfde betekenen. “Democratie” betekent voor de Moslim Broederschap iets heel anders dan voor de gemiddelde Nederlander.

Luister dan ook goed naar de woordvoerders van de Moslimbroeders als zij de democratisering van het Egyptische politieke bestel eisen. Besef goed wat zij daarmee bedoelen. In ieder geval staat hun interpretatie haaks op het westerse democratische model. Herken het autoritaire politieke wereldbeeld van Yusuf Al-Qaradawi. En als je nog steeds twijfelt en veel tijd en doorzettingsvermogen hebt: lees zijn Priorities of the Islamic Movement in The Coming Phase. Heel makkelijk op Internet te vinden. Mooi geschreven, maar met een griezelige boodschap.


Bronnen: Ashers Ongenoegen: Democratie volgens Yusuf Al-Qaradawi door Asher Ben Avraham van 8 februari 2011;