Waarom de meeste Joden onzichtbaar zijn


Met een zwoele blik kijkt de schaarsgeklede jonge vrouw vanaf een reclameposter de kijker aan. ’Onze ’vleeswaren’ zijn uit de ijskast!’, staat er in rode letters onder haar afbeelding. De poster, die onderdeel is van de expositie ’Wie niet weg is is gezien’ in het Joods Historisch Museum in Amsterdam, dateert uit de jaren vijftig. Met een knipoog probeert de poster klanten te werven voor de koosjere delicatessenzaak Mouwes.

In het dagblad Trouw/De Verdieping is een interessant artikel te lezen over het wel en wee van de Nederlands Joodse gemeenschap en hoe zij na het einde van de Tweede Wereldoorlog weer verder moesten: Ze pakten de draad weer op Trouw; 17 januari 2011

De tentoonstelling ’Wie niet weg is, is gezien’ laat zien hoe Joden in Nederland na de oorlog leefden. Orthodoxe joden zijn orthodoxer geworden, liberale joden zijn bijna onzichtbaar. „Joden zijn niet iets van vroeger maar van nu.” Meer info over deze tentoonstelling op de website van het Joods Museum: http://www.jhm.nl/actueel/tentoonstellingen/wie-niet-weg-is. Wie niet weg is, is gezien – Joods Nederland na 1945 loopt nog tot 8 mei 2011

Ze pakten de draad weer op

Een kort fragment:

Toch vormen de orthodoxe joden maar een kleine groep. Van de 52.000 Joden die Nederland telt, is slechts vier procent orthodox religieus – zo’n tweeduizend personen. “De orthodoxen vallen op, maar de Joodse gemeenschap is diverser dan je zou denken”, zegt Berg. “De buitenwereld ziet grote groepen vaak ten onrechte als eenheid.

Maar er zijn allerlei nieuwe religieuze vormen en culturele uitingen bijgekomen. Er is een enorme pluriformiteit. Zo laat de organisatie Een Ander Joods Geluid bijvoorbeeld zien dat Joden niet per definitie zionistische ideeën hebben. En met het Huis van Vernieuwing is er een nieuwe synagoge; modern en democratisch georganiseerd. In weerwil van het pessimisme na de oorlog – het Joodse leven zou ophouden te bestaan – bleef er toch een bloeiende gemeenschap’ over.”

Waar de orthodoxe joden opvallend herkenbaar zijn, zijn de liberale joden nogal onzichtbaar. Op een tv-wand in de tentoonstelling zegt de Joodse programmamaakster Netty Rosenfeld: “Hoe gaat het toch met Joden? Je hoort er niks van. Ik ben één van hen. Maar als ik moet uitleggen wat er Joods is aan mij, sta ik met de mond vol tanden.

Het verhaal van de Joden die hun afkomst ’complex’ vinden en zich niet nadrukkelijk als Jood afficheren, ontbreekt in de expositie. Conservator Berg: “Dat is toch niet erg? Iedereen moet zelf kiezen hoe hij zich verhoudt tot het Jodendom. Wij zijn niet de rabbinale rechtbank.