Israël trekt zich terug uit betwist grensdorp Ghajar in Libanon of… is het Syrië?

Een Israëlische soldaat in een bewakingspost aan de grens van Ghajar/Libanon, niet meteen de veiligste plek op aard' (Foto Baz Ratner)

Twee weken geleden maakte premier Benjanmin Netanjahoe zijn plannen bekend om het IDF terug te trekken uit het omstreden grensdorp Ghajar in Libanon dat het in 1967 veroverde op het Arabische aanvalsleger. Afgelopen woensdag 17 november gaf het veiligheidscomité haar instemming om het dorp te ontruimen. Zowel Syrië als Libanon laten aanspraken gelden op het dorp. De inwoners van Ghajar [arab. al-Ghajr] zijn het niet eens met dat besluit en protesteren.

De ministers van het bijzondere Veiligheidskabinet hebben het licht op groen gezet voor de ontruiming door het IDF van het noordelijk deel van het dorpje  Ghajar aan de Libanese grens en zal het bestuur ervan overdragen aan de Verenigde Naties. Het Arabische dorpje Ghajar stond rechtstreeks onder het bestuur van Israël sinds Israël zich in 2000 had teruggetrokken uit Libanon.

Volgens de regeringsbeslissing van afgelopen woensdag zal het leger zich terugtrekken uit het noordelijke deel van het dorp en zal het de posities van haar strijdkrachten aan de zuidelijke kant van de grens herschikken. Het kabinet heeft minister Lieberman van Buitenlandse Zaken de opdracht gegeven om zo spoedig mogelijk de onderhandelingen met UNIFIL (United Nations Interim Force in Lebanon), de VN-macht in Zuid-Libanon, hierover af te sluiten “met behoud van de regionale veiligheid van Israël en de kwaliteit van leven van de dorpsbewoners.”

De definitieve overeenkomst voor de uitvoering ervan zal worden voorgelegd aan de ministers. In een overheidsverklaring wordt gezegd dat “op deze manier Israël haar engagement blijft tonen met betrekking tot Resolutie 1701 van de Veiligheidsraad“. Echter, de bewoners van Ghajar blijven zich fel verweren tegen de aangekondigde terugtrekking en wensen dat Israël in Ghajar blijft. Ruim 400 inwoners van Ghajar demonstreerden de afgelopen dagen tegen de komst van de troepen van de Verenigde Naties waarvan ze overtuigd zijn dat die hen niet dezelfde bescherming zullen bieden zoals het IDF dat tien jaar lang wel heeft gedaan.


Op het kaartje is goed de hachelijke situatie te overzien waarin het dorpje Ghajar zich bevind. Tot 1967 behoorde het dorp in zijn geheel aan Syrië en viel vervolgens voor 43 jaar onder Israëlisch bestuur. Syrië zal thans enkel het noordelijke deel in handen krijgen terwijl het zuidelijke deel naar Libanon zou gaan conform VN-Resolutie 1701, waardoor het dorp de facto in twee wordt gesplitst.

“De komst van de VN-troepen in het noordelijke deel van Ghajar betekent in feite dat het dorp in twee wordt gesplitst,” zei Najib Khatib, de woordvoerder van de Raad. “Dit is de reden waarom wij het niet eens zijn met die beslissing. Wij eisen dat het dorp in haar geheel behouden blijft en dat de discussie hierover wordt gevoerd als onderdeel van een vredesakkoord met Syrië over de teruggave van de Golan Hoogvlakte. Ghajar maakt deel uit van Syrië en wij hebben geen enkele band met Libanon… Wij eisen het behoud van het status quo.”

Khatib Hussein, een inwoner in het noordelijke deel van het dorp toont zich een uitgesproken tegenstander. “Hoe willen ze een dorp verdelen van 2.000 mensen? Zal er een hek lopen doorheen het midden van het dorp? Een controlepost? De volledige infrastructuur hangt hier aan elkaar: Er bestaat één school en mijn kinderen studeren in het zuiden [van het dorp],” zei hij.

Er waren nog meer agressieve bezwaarschriften zoals dat van Khatib Gamal, die in het zuidelijke deel van het dorp woont. “Ik heb geleefd onder Israëlisch bestuur sinds 1967. Ik was een Syrische onderdaan en ben hier achter gebleven voor mijn land. Wij bezitten 12.000 dunam (ongeveer 3.000 hectaren) en niemand zal ons wegkrijgen. Wie zijn deze VN en Amerika? Ze moeten ons met rust laten,” zei hij.

Ghajar, dat oorspronkelijk een Syrische dorp is, verhuisde in Israëlische handen aan het einde van de Zesdaagse Oorlog in juni 1967. De bewoners besloten nadien om het Israëlische staatsburgerschap op te nemen bovenop dat van Syrië. Maar tijdens de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon werd het dorp verder uitgebreid over de grens, waardoor de helft van het dorp in Libanon kwam te liggen na de terugtrekking van het IDF in 2000.

Dit status quo werd gehandhaafd tot 2006, toen met VN-resolutie 1701 de Tweede Libanese Oorlog werd beëindigd. Daarin werd gesteld dat Israël haar troepen moet terugtrekken uit alle delen van Libanon, met inbegrip van het noordelijke deel van het dorp. Israël voert gewoon die bewuste VN-Resolutie 1701 verder uit maar de bewoners zijn thans de dupe van dit vierkant draaiend  akkoord.

Ghajar, betwist door Syrië en Libanon - 43 jaar lang bestuurd door Israël

Wikipedia over al-Ghajr:

Ghajar (of al-Ghajar) is een dorp op de grens van Libanon en de Golanhoogten gelegen aan de rivier de Hasbani en behorend bij Israël. Het dorp heeft ongeveer 2.000 inwoners, bijna allemaal Alawieten. De oorspronkelijke naam van het dorp was Taranjeh. Die naam werd 300 jaar geleden door Koerden veranderd in Ghajar. Ten tijde van de Zesdaagse oorlog in 1967 behoorde het dorp bij Syrië, de inwoners waren opgenomen in de Syrische volkstelling in 1960.

Toen Israël de Golanhoogten in 1967 veroverde op Syrië bleef Ghajar, dat aan de voet van de Golanhoogten ligt, twee maanden stateloos. Op verzoek van de inwoners, die zich bij de Golanhoogten voelden horen, werd het dorp alsnog geannexeerd door Israël. In 1981 werden de inwoners Israëlisch staatsburger. Door kleine uitbreidingen in de loop der jaren, is een gedeelte van het dorp in Libanon komen te liggen.

In 2000 trok Israël, nadat door de Verenigde Naties de grens tussen Libanon en de Golanhoogten was vastgesteld die door het dorp liep, zich terug uit het noordelijke deel van het dorp. In de Israëlisch-Libanese Oorlog in 2006 betrok Israël het noordelijke deel weer. Anno 2009 is Ghajar wederom onderwerp van een deling. Op aandringen van de Verenigde Naties zou Israël het noordelijke deel weer aan Libanon moeten afstaan. De inwoners zijn hier echter op tegen omdat zij zich Syriërs voelen en ook de enige Alawieten in Libanon zouden zijn.


Bronnen: San Francisco Sentinel: Israel plans to withdraw from part of border town door Isabel Kershner van The New York Times van 17 november 2010; Ynet News: Cabinet approves Ghajar withdrawal door Attila Somfalvi van 17 november 2010 en Ghajar: Paying taxes, living in prison door Assaf Uni van 13 november 2010; Vicky Boikiss: Asher Kaufman on the Village of Ghajr at the Middle East Institute van 28 oktober 2009