Belg Jean Verame schilderde blauwe rotsen in de Sinaïwoestijn

* Line of Peace *

* Sinaï Peace Junction *

(1980-1981)

door de Gentse kunstenaar Jean Verame

De ‘Blauwe Woestijn’ is de naam van dat deel van de Sinaïwoestijn geworden, nabij het mausoleum van Sjeik Nabi Salah, nadat de Belgische kunstenaar Jean Vérame tussen 1980 en 1981, vele rotsmassa’s blauw schilderde.

Docu ‘Sinaï Peace Junction’ op DVD

Gespreid over een oppervlakte van ruim 80 vierkante kilometers op de 6,5 kilometer strook tussen Dahab en het Sint Catherinaklooster aan de voet van de Sinaïberg, waarvan sommige rotsformaties meer dan 10 meter hoog – en bijzonder blauw! – naar de lucht reiken.

Meer dan een jaar werkte de artiest aan het kunstwerk en tonnen verf werden hiervoor opgebruikt. Het effect is fantastisch. Cineast Hubert Piernet heeft een documentaire film gedraaid over deze kunstige arbeid met als titel “Sinaï Peace Junction”.

Het kostte Verame twee jaren om de Egyptenaren te overtuigen maar hij mocht uiteindelijk aan de slag mits de directe toelating van wijlen de Egyptische president Mohamed Anwar El-Sadat, als een symbool van de vrede, met name het einde van de oorlog en de ondertekening van het vredesverdrag tussen Egypte en Israel in 1979.

Hierdoor is een surrealistisch kunstlandschap ontstaan. Het contrast met de ruige omgeving werkt vervreemdend. 10 ton blauwe verf was nodig om deze rotsmassa’s in natuurlijke beeldhouwwerken te veranderen, in fel contrast met de okergele woestijnkleuren.

Washington, 26 maart 1979. Ondertekening van het vredesverdrag Egypte-Israël met van links naar rechts Anwar Sadat, Jimmy Carter en Menachem Begin

Jean Verame is een Vlaming die in Frankrijk woont, maar oorspronkelijk uit Oost-Vlaanderen komt en in 1936 in Gent werd geboren. Introductie door Jean Verame:

Jean Verame uit Gent (°1936)

“Ik herinner mij nog die zondag in november in New York in 1977, toen Sadat op de televisie ging verschijnen in de Knesset. De dag ervoor had Lili de details van een project in Texas besproken en, in mijn verlangen naar uitgestrekte woestijngebieden, had ik in beginsel ingestemd om te werken op een private ranch, diegene waar Robert Smithson werd gedood, in Amarillo.

Natuurlijk kon ik op dat ogenblik nog niet weten dat dit bezoek aan Jeruzalem zou vergezeld worden van een vredesverdrag [tussen Egypte en Israël]. Een voor de hand liggende zaak leek me dat het zou gaan om een verblijf waarin de staat van oorlog was opgeschort – een einde aan de vijandelijkheden in de woestijn waar ik al jaren van droomde – en ik legde mijn enthousiasme uit aan mijn vrouw en zij begreep dat het daadwerkelijk profiteren werd van deze unieke historische gebeurtenis zonder de omvang van het werk te beseffen waartoe ik mij in staat voelde en wilde uitvoeren. Dit vervulde mij met zo’n immense vreugde dat ik erover sprak met de conservator van het Museum of Modern Art in New York. Deze antwoordde – bijzonder koeltjes – dat dit project te politiek gekleurd zou zijn en de wereld van de kunst helemaal niet zou boeien.

Ik hou van een open geest zeker van de kant van diegenen waarvan mag worden verondersteld dat zij innovaties helpen en ondersteunen. Ik moet zeggen dat de Franse autoriteiten en in sommige artistieke kringen in Frankrijk een erg negatieve houding aanhielden om gelijkaardige redenen. Hoe dan ook, in januari 1978 landden we in in Jeruzalem met de film over mijn werk in Corsica van Alexis Poliakoff onder de arm. We vertoonden de film in het Museum van Jeruzalem en nog een keer in Tel Aviv om hen een vaag idee te geven van het soort werk dat ze van mij konden verwachten. Het idee leidde tot enige opwinding in het Museum en onder vooraanstaande burgers, onder wie de burgemeester van Jeruzalem.

Wij hebben toegezegd om in de Sinaï op prospectie te gaan te vertrekken vanuit de havenstad Eilat, [aan de Rode Zee in de zuidelijkste punt van Israël]. Ik legde aan de gids uit dat we “geen toeristen waren en dat ik geen bijzondere plaatsen wenste te bezoeken, maar wel weinig bezochte en rotsachtig. Zeer snel, nog vóór onze aankomst in het Sint Catherinaklooster, zag ik de enorme verspreide rotsblokken op het plateau van Hallawi en wist ik het meteen dat dit de plaats zou worden, en alleen maar daar, waar ik mijn kunstwerk de “Sinaï Peace Junction” zou poneren. Ik keerde terug in mei 1978 om foto’s te nemen en het uitvoeren van een eerste test door het schilderen van een witte rechthoek op een onderlaag en een andere rechtstreeks op de rots geschilderd.

De tijd om naar Frankrijk te gaan en te zorgen voor wat we de logistiek van het project kunnen noemen, hoorden we over de Camp David akkoorden en de teruggave door de Israëliërs van de Sinaï aan de Egyptenaren. Het was duidelijk dat het project niet verder zou kunnen dorgaan zonder er eerst met de Egyptenaren erover te praten. Het klopt dus volkomen dat enkel van de diepste overtuiging en vanuit een absolute motivatie men de stoutste en wildste dromen kan doen uitkomen, en ben ik aldus geland op de luchthaven van Caïro. Hopend op een ontmoeting met president Sadat, met een brief van Françoise Giroud op zak, werd alles voor elkaar gebracht door Gamal El Sadat en Alain Fouquet Abrial.

De president vertelde me, nadat ik aan hem mijn bedoelingen had uitgelegd, dat voor hem het land heilig was, dat de aarde meer dan alleen een entiteit was die uranium en rijst leverde, maar dat het Moeder Aarde was, een solide springplank naar het geestelijke leven en dat hij, een boer uit de Nijl en een voormalig journalist en intellectueel, mij zijn akkoord zou geven omwille van het feit dat het hem beviel ik mijn boodschap die uit mijn werkt spreekt rechtstreeks in de aarde zou schrijven. Vervolgens was het minister Boutros-Gali, zijn broer Rauf en zijn schoonzuster Britt, die me geholpen om het Egyptische militaire en administratieve labyrint te doorkruisen.

——–

Sinaïwoestijn in Egypte op het plateau van Hallawi in 1980




Bronnen: Boek Guide to Exploration of the Sinai door Alberto Siliotti, Uitgeverij A.A. Gaddis & Sons / Egypte, december 1994; blz 152; Website van Jean Verame: http://www.verame.com/; Wikibooks: Art et écologie Jean Vérame; Al Ahram Snap shots door Mohamed El-Hebeishy: Line of Peace – Jean Verame november 2009