Over spelregels en onderhandelen over vrede met Arabieren

Robert Aumann:

Reuben en Simon worden samen in een kleine kamer gezet met een koffer met 100.000 dollar aan liquide middelen. De eigenaar van de koffer doet hen het volgende voorstel: “Ik geef jullie al het geld in de koffer, maar alleen op voorwaarde dat u daarover met elkaar onderhandelt en tot een minnelijke schikking komt hoe het geld onder u beiden moet worden verdeeld. Dat is de enige wijze waarop ik u het geld zal overhandigen.”

Reuben, die een rationeel persoon is, waardeert de gouden kans die hem wordt aangeboden en draait zich om naar Simon met de voor de hand liggende suggestie: “Kom, neem jij de helft van het bedrag, dan neem ik de andere helft en ieder van ons kan vertrekken met 50.000 dollar op zak.” Tot zijn verbazing zegt Simon, met een serieuze blik op zijn gezicht en een vastberaden stem: “Luister, ik weet niet wat uw bedoelingen zijn met het geld, maar ik verlaat deze kamer niet met minder dan 90.000 dollar in mijn handen. Het is te nemen of te laten. Ik ben zelfs volledig bereid om met lege handen naar huis te gaan.”

Reuben kan nauwelijks geloven wat hij hoort. “Wat is er gebeurd met Simon?” denkt hij bij zichzelf. Waarom zou hij 90% van het geld krijgen en ik slechts 10%? Hij besluit om Simon te proberen om te praten. “Kom, redelijk blijven,” pleit hij. “We zitten allebei in hetzelfde schuitje en allebei willen wij het geld. Kom laten we het bedrag gelijkelijk verdelen en dan worden we er allebei beter van..”

Maar de redelijke verklaring van zijn vriend lijkt niet bij Simon door te dringen. Hij luistert aandachtig naar de woorden van Reuben, maar verklaart dan nog nadrukkelijker: “Er is niets te bespreken. Het is 90-10 of niets, dat is mijn laatste aanbod!” Reuben ’s gezicht loopt rood aan van woede. Hij wil Simon zo in zijn gezicht slaan maar kan zich al snel opnieuw vermannen en heroverweegt. Hij realiseert zich dat Simon vastbesloten is te vertrekken met het merendeel van het geld en dat de enige manier voor hem, om met gelijk welk bedrag de kamer te verlaten, is om te zwichten voor de chantage van Simon. Hij strijkt  de plooien van zijn kleren vlak, haalt een pak bankbiljetten uit de koffer voor een totaalbedrag van 10.000 dollar, schudt de hand van Simon en verlaat met een verloren blik de kamer.

Deze zaak wordt in de regels van het spel de “Chanteur Paradox” genoemd. De paradox in deze zaak is dat is dat de rationele Reuben uiteindelijk gedwongen wordt om duidelijk irrationeel te handelen, met het oog om het maximale eruit te halen dat er voor hem inzit. De logica achter deze bizarre uitkomst is dat Simon zoveel geloof en vertrouwen in zijn buitensporige eisen uitstraalt dat hij in staat is om alzo Reuben te overtuigen toe te geven aan zijn chantage en genoegen te nemen met het minimum bedrag.

The Blackmailer Paradox

[De schijnbare tegenstrijdigheid van de afperser]
door Robert Aumann

Het Arabisch – Israëlisch Conflict

De politieke relatie tussen Israël en de Arabische landen werd ook uitgevoerd volgens de beginselen van deze paradox. De Arabieren presenteren bij elke onderhandeling een starre en onredelijke opening van de posities. Ze stralen vertrouwen en zekerheid uit in hun eisen, en maken zeker en absoluut duidelijk aan Israël dat ze nooit een van deze eisen zullen opgeven.

Bij gebrek aan een alternatief wordt Israël gedwongen toe te geven aan de chantage die te wijten is aan de perceptie  dat zij de onderhandelingskamer dreigen te verlaten met niets in hun handen wanneer ze zich niet voldoende flexibel opstellen. Het meest prominente voorbeeld hiervan zijn de onderhandelingen met de Syriërs die reeds een aantal jaren aan de gang zijn en onder verschillende auspiciën werden gevoerd. De Syriërs hebben vooraf en altijd erg duidelijk vastgehouden aan de eis dat ze nooit ook maar een paar centimeter van de Golanhoogte zullen opgeven.

Aan Israëlische zijde, dat zo wanhopig probeert een vredesakkoord te bereiken met Syrië, betekent het accepteren van de Syrische positie vandaag in het publiek debat in Israël, dat het beginpunt van toekomstige onderhandelingen met Syrië altijd een volledige terugtrekking uit de Golanhoogte impliceert, ondanks het cruciale strategische belang op de Golanhoogte van duidelijke grenzen om Israël te beschermen.

Hoe een mislukking voorkomen

Volgens de regels van het spel moet de staat Israël een aantal perceptuele veranderingen aanbrengen om haar onderhandelingspositie met de Arabieren te verbeteren, wil het uiteindelijk de politieke strijd kunnen winnen.

A. Bereidheid om overeenkomsten op te geven:

De huidige Israëlische politieke benadering is gebaseerd op de veronderstelling dat een overeenkomst met de Arabieren moet worden bereikt ten koste van alles, omdat de huidige situatie, door het uitblijven van een akkoord, gewoon onaanvaardbaar is. In het verhaal van de “Chanteur Paradox” is Reuben’s gedrag gebaseerd op de perceptie dat hij de kamer met een bepaalde hoeveelheid van het geld zal verlaten, ook al is dat met een minimaal bedrag. Reuben ’s onvermogen om de mogelijkheid te aanvaarden dat hij de kamer zal moeten verlaten met lege handen, brengt hem er onvermijdelijk toe om te zwichten voor de chantage en de kamer uit schaamte als een loser verlaten, maar ten minste toch met iets in zijn handen. Evenzo voert de staat Israël onderhandelingen vanuit een bepaalde geestelijke gesteldheid die haar niet toelaat voorstellen af te wijzen die niet voldoen aan haar belangen.

B. Herhalen van het spel overwegen:

Gebaseerd op de speltheorie moet men een eenmalige situatie op een volledige andere wijze onderzoeken dan een situatie die zich steeds opnieuw en opnieuw blijft herhalen; voor de games die zich na verloop van een bepaalde tijd herhalen, veroorzaakt een strategische balans die neutraal is, paradoxaal genoeg een samenwerking tussen de tegengestelde partijen. Deze samenwerking vindt plaats wanneer de partijen begrijpen dat het spel zichzelf vele malen herhaalt en zij daarom moeten onderzoeken wat het impact van hun huidige acties zal zijn op de toekomstige games, wanneer de vrees voor toekomstige verliezen dient als balanserende factor.

Reuben was in de situatie betrokken als was het een eenmalig spel en ageerde dienovereenkomstig. Wanneer hij Simon had medegedeeld dat niet bereid was op zijn deel toe te geven, zelfs in het licht van een totaal verlies, dan had hij de uitkomst van het spel in de toekomst kunnen wijzigen, alhoewel het zeer waarschijnlijk zou zijn geweest dat hij de kamer met lege handen zou verlaten hebben in de huidige onderhandelingen. Echter, wanneer beiden in de toekomst geconfronteerd zouden worden met een soortgelijke situatie, zou Simon de ernst van Reuben erkend hebben en met hem een compromis moeten hebben bereikt. Daaruit volgt dat Israël moet handelen met geduld en vanuit een lange termijnvisie, zelfs wanneer er op dat ogenblik geen overeenkomst wordt bereikt en de strijd op het terrein wordt voortgezet, om haar positie tijdens toekomstige onderhandelingen te verbeteren.

C. Vertrouwen in je positie:

Een ander element dat de “chanteur paradox” creëert, is de absolute zekerheid van de standpunten aan de ene kant, in dit geval de positie van Simon. Volledige zekerheid creëert een interne rechtvaardiging van iemands overtuiging, die in de tweede ronde zijn tegenstander dient te overtuigen van het feit dat zijn posities de juiste waren. Dit resulteert in de wens van de tegenstander om een compromis te bereiken, zelfs wanneer die volstrekt irrationeel lijken en hem afstand doet nemen van zijn openingseisen.

Enkele jaren geleden sprak ik met een hoge officier die beweerde dat Israël zich moet terugtrekken uit de Golan in alle rust schikking omdat vanuit het Syrische oogpunt de grond heilig is en die nooit zullen willen opgeven. Ik legde hem uit, dat de Syriërs zichzelf ervan overtuigd hebben dat dit heilige grond is en dat het dit was waarvan zij erin geslaagd zijn ons ervan te overtuigen. De diepe overtuiging van de Syriërs, brengt ons ertoe toe te geven aan de Syrische dictaten. De huidige politieke situatie zal alleen worden opgelost als we ons zelf overtuigen van de rechtvaardigheid van onze standpunten. Alleen door volledig vertrouwen te hebben in onze eisen zullen wij in staat zijn om de Syrische tegenstander te overtuigen van onze standpunten.

Net zoals in elke wetenschap, heeft de speltheorie niet de pretentie om een advies uit te drukken gebaseerd op morele waarden, maar is bedoeld om het strategische gedrag van de rivaliserende partijen te analyseren in het gewone spel. De staat Israël speelt een spel met haar vijanden. Zoals in elke wedstrijd, zijn er in het Arabisch-Israëlische spel bijzondere belangen die het kader van het spel en haar regels vorm geven. Helaas, negeert Israël de basisprincipes die zich in de speltheorie voordoen. Als de staat Israël er in slaagt deze basisprincipes te respecteren en toe te passen, zal dit haar politieke status en veiligheid in aanzienlijke mate verbeteren.


Bronnen: Aish.com: Game Theory and negotiations with Arab countries door Robert Aumann van 3 juli 2010