Crisis tussen Verenigde Staten en Israël bedreigt de wereldvrede

Dat Barack Obama, de president van de Amerikaanse Democratische partij, flink op weg is om – wat Israël aangaat – de slechtste president ooit te worden, daar twijfelt niemand meer aan. Ook de Amerikanen zelf worden de toestand in het M-O flink beu. Zo vinden acht op tien Amerikanen dat het conflict tussen Israëli’s en Palestijnen de Amerikaanse belangen schaadt.

Anderzijds blijven de incidenten tussen Obama’s regering en de Israëlische regering onder premier Benjamin Netanjahoe, zich maar opstapelen. Heikele punten blijven de nieuwbouw van dorpen en gemeenten door Israëlische Joden op de Westelijke Jordaanoever en in het oostelijk deel van Jeruzalem. Niemand begrijpt de houding van de Amerikaanse Democraten waarom de Joden niet mogen bouwen en wonen in Jeruzalem en op de Westbank waar ze dat wensen, terwijl er toch ook 1,4 miljoen Arabieren op het grondgebied van Israël zelf wonen. Blijkbaar gelden hier ook twee maten en gewichten.

Hieronder maakt Yochanan Visser een analyse van de recente situatie vanuit Israëlisch oogpunt. Yochanan woont al vele jaren in Israël, is van Nederlandse origine en algemeen manager van de bekende Israëlisch-Nederlandse Israel Facts monitorgroep. Hij is tevens een gekend Midden-Oosten publicist, die regelmatig artikels schrijft onder meer voor De Volkskrant.

VS-Israël crisis bedreiging voor wereldvrede

door Yochanan Visser

De crisis tussen de Verenigde Staten en Israël is de afgelopen week geëscaleerd en bedreigt meer dan de onverwoestbaar geachte relatie tussen Israël en de VS. Historicus en Midden Oosten deskundige professor Benny Morris schreef een heldere analyse voor de Engelse krant The Telegraph. Daarin waarschuwt hij dat de crisis een regelrechte bedreiging is voor de wereldvrede vanwege de gevolgen ervan voor – onder andere- de Iraanse nucleaire crisis.

Benny Morris: 'Crisis Israël-VS bedreigt de wereldvrede'

Obama zou geen garanties hebben willen geven aan Israël betreffende een eventuele Israëlische aanval op Iran. Tegelijkertijd stelde hij maximale eisen aan Netanjahoe op het gebied van het Palestijns Israëlische conflict. Die eisen zouden de Israëlische onderhandelingspositie ernstig hebben gefrustreerd. Vooral het feit dat de Israëlische premier nu voor de tweede keer via de “achteringang” in het Witte Huis werd onthaald heeft velen in Israël geschokt. Een Amerikaans congreslid dat Netanjahoe sprak direct na afloop van de ontmoeting met Obama vertelde een journalist van een Australische krant dat Netanjahoe een geschokte indruk op hem maakte.

Morris heeft gelijk met zijn stelling dat de wereldvrede wordt bedreigd. De afgelopen week waren er drie ontwikkelingen die er op duiden dat de Arabieren niet is ontgaan wat er tussen de VS en Israël gebeurt. De oorlogsdreiging uit Syrië en de oproep van Assad aan de Palestijnen om de wapens te grijpen is één van.

In Libië riep Secretaris Generaal Amr Moussa op de bijeenkomst van de Arabische liga op om “andere opties” dan het vredesproces te overwegen tegen Israël. Het derde teken aan de wand was het geweld dat vanuit Gaza werd ontketend en de (voorlopig) mislukte poging om een derde intifada te ontketenen op de West Bank. De politiek van de Amerikaanse regering ten opzichte van het Midden Oosten wordt gekenmerkt door onervarenheid, onbegrip (Ram en Obama) en herhaling van oude fouten (Clinton en Mitchell).

Op 27 maart jl. zond de buitenlandrubriek Roiem Olam in Israël, een interview uit met Immanuel Ram de Joodse stafchef van het Witte Huis. Wat zo opviel aan de man, was zijn zelfvertrouwen en zijn absolute overtuiging dat deze regering de moeilijkste problemen waar dan ook denkt te kunnen tackelen. Reflectie leek een onbekend fenomeen voor Emmanuel, gezien zijn zevendaagse werkweek met een gemiddelde van 100 uur werk ook niet verwonderlijk.

Een hoge Israëlische functionaris vertelde me afgelopen week dat het fundamentele probleem is dat de VS regering en ook de EU het idee aanhangen dat wanneer het Palestijns-Israëlische conflict wordt opgelost, ook het Islamisme haar aantrekkingskracht op de massa’s zal verliezen. Andere problemen in het Midden Oosten zouden met oplossing van het conflict eveneens makkelijker oplosbaar zijn. De Iraanse crisis is er één van. Het eerste regeringsjaar heeft Obama in het Midden Oosten slechts debacles opgeleverd. Iran wijst consequent iedere uitgestoken hand uit, meest recentelijk nog na Obama’s nieuwjaarswens aan het Iraanse volk. Khamenei noemde die wens een ijzeren vuist in een zijden handschoen.

Het vredesproces in Israël wil maar niet vlot getrokken worden. Dat is het directe gevolg van de volstrekt eenzijdige druk op Israël om voortdurend nieuwe concessies te doen aan de Palestijnen. Eerst was er de eis aan Netanjahoe om de tweestatenoplossing te aanvaarden. Toen hij daarmee akkoord ging kwam de eis van een bouwstop in de nederzettingen. Ook die eis werd gehonoreerd zij het met voorbehouden. Nu is er dus de eis om ook in Jeruzalem de bouw te stoppen en om nieuwe goodwill gebaren te maken naar de Palestijnen. Een eis die door Israël, voorspelbaar, onaanvaardbaar bleek. Het directe gevolg hiervan was radicalisering van de positie van de PA en de Arabische landen ten opzichte van Israël.

PA-Premier Salam Fayad: wel eigen staat, geen erkenning van Israël

Tot slot werd de toenadering tot Syrië misbruikt door Assad om zijn invloed op Libanon weer uit te breiden en openlijker de zijde van Iran te kiezen.

Het blijft onduidelijk wat de Amerikaanse regering beoogt met haar escalatie van de druk op Israel. Het meest waarschijnlijk is echter dat men het zogenaamde Kosovo scenario heeft geadopteerd. In dat scenario is PA premier Salam Fayad de spin in het web. Deze heeft aangekondigd dat binnen twee jaar een Palestijnse staat realiteit moet zijn. De Amerikanen, de EU en de rest van het Kwartet werken intensief samen met Fayad om in die twee jaar alle benodigde instituten voor de oprichting van die staat klaar te hebben. Fayad heeft al aangegeven dat de Palestijnse staat na die twee jaar indien nodig unilateraal zal worden uitgeroepen. Onduidelijk is wat dit scenario inhoudt voor Hamas en Gaza.

De ontwikkelingen van de laatste weken zouden kunnen duiden op een Amerikaanse politiek waarbij Israel wordt gedwongen om zich neer te leggen bij deling van Jeruzalem en opgave van een deel van de nederzettingen. De Amerikanen streven vooralsnog naar een vredesakkoord op korte termijn, wanneer dat echter niet lukt is Amerikaanse- en EU steun voor het Kosovo scenario nu wel denkbaar.

De stok achter de deur voor Israël is ook zichtbaar, namelijk de Amerikaanse (gedoog)steun voor een Israëlische actie tegen Iran. Dat verklaart waarschijnlijk waarom bunkerbuster bommen die door de VS aan Israël zouden worden geleverd al dan niet tijdelijk zijn geparkeerd op een Amerikaanse basis in de Stille Zuidzee. Israël is waarschijnlijk niet in staat om zonder Amerikaanse medewerking een militaire actie, en nog meer de “fall out” daarvan, succesvol af te ronden.

De vraag of Israël andere opties heeft om Iran te stoppen, in het geval dat de crisis met de Amerikanen blijft voortduren, kwam aan de orde in twee artikelen in de Washington Post en the New York Times deze week. Het Washington Post artikel belicht de mogelijkheid dat Israël haar eigen arsenaal van tactische kernwapens aan zal wenden. Dit wordt waarschijnlijker wanneer men zou kiezen voor een aanval zonder Amerikaanse voorkennis. Zo’n aanval kan worden gerealiseerd met raketten.

Het NYT artikel gaat in op het zelfde scenario, maar dan gebaseerd op een conventionele aanval met gevechtsbommenwerpers en gebruikmaking van het luchtruim van Saoedi-Arabië. De timing van deze artikelen doet vermoeden dat de Amerikaanse media zich goed realiseren welke gevolgen de VS-Israël crisis kan hebben voor de wereld als geheel. Het wordt tijd dat een zelfde realiteitsbesef zal doordringen tot de Amerikaanse president.