Prijs voor Oneerlijkste Reporter van 2009: Donald Bostrom en de organenhandel

Naar jaarlijkse gewoonte reikt Honest Reporting prijzen uit voor de slechtste en oneerlijkste reportages, venijnigste cartoons, meest getruqueerde foto’s enz. De aandacht van Honest Reporting gaat vooral uit naar de wijze hoe de berichtgeving in het algemeen wordt verslagen. Verleden jaar was het de Britse journaliste Lauren Booth, die de twijfelachtige eer genoot om de Prijs voor de Oneerlijkste Reporter van 2008 (Dishonest Reporter of 2008) in de wacht te slepen. Op 28 augustus 2008 haalde Lauren Booth het nieuws met haar publiciteitsstunt voor de Free Gaza Movement toen ze twee bootladingen met hulpgoederen begeleidde van protesteerders die over de Middellandse Zee naar Gaza voerden. Nooit gehinderd door een compleet gebrek aan historische feitenkennis, maakte zij misplaatste vergelijkingen met de Joodse Aliyah in de jaren voorafgaande aan WOII en in volle Jodenvervolging tijdens de oorlog, wanneer duizenden Joodse vluchtelingen via schepen Palestina trachten te bereiken.

Alhoewel het jaar 2009 begon in volle Gaza conflict en daar genoeg controversie over te vinden is, om maar iets te zeggen: de niet gefundeerde beweringen van oorlogsmisdaden, de VN-censuur, pogingen tot rechtsvervolging en de voortdurende polemiek omtrent het aantal slachtoffers enz., selecteerde het lezerspubliek een Zweedse journalist die nooit voordien werd gedetecteerd door de radar van HonestReporting. Het artikel in kwestie had helemaal niks te maken met oorlog, maar de fall out die het creëerde was constant en duurt nog steeds voort – zij het minder dramatisch.

Aldus waren we niet in het minst verbaasd dat de uiteindelijke winnaar, Aftonbladet’s Donald Bostrom, iets losmaakte bij de lezers op een wijze zoals maar weinig journalisten dat ooit doen. Het begon allemaal in augustus toen Aftonbladet, één van de grootste Zweedse dagkranten, een artikel publiceerde uitgesmeerd over twee pagina’s in de culturele rubriek, met de sensationele titel: Zij plunderen de organen van onze zonen. Het verhaal bracht Palestijnse beweringen uit over Israëlische soldaten die jonge mannen op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza oppakten en hen later terug afzette met ontbrekende organen (lees hier het originele artikel in het Zweeds.) Het bleek schudden aan een wespennest van onderwerpen:

1) Onafhankelijke verificatie: Bostrom faalde om onafhankelijk de beweringen te controleren van de familie van Bilal Ahmed Ghanem, een 19-jarige Palestijnse man, die door Israëlische soldaten in 1992 werd gedood in het dorpje Imatin op de Westelijke Jordaanoever. Bostrom nam later gas terug, zeggende:

Ik was [aanwezig] tijdens het interview die avond, ik was een getuige. Het gaat mij om de mate waarin ik wil dat het onderzocht wordt… Maar of het waar is of niet – ik heb geen idee, ik heb geen aanwijzing.

Bovendien, wanneer Khaled Abu Toameh, verslaggever voor The Jerusalem Post, de familie Ghanem opspoorde, zeiden die dat ze nooit aan Bostrom verteld hebben dat er bij hun zoon organen ontbraken:

De moeder ontkende dat ze aan eender welke buitenlandse journalist had verteld dat organen van haar zoon werden gestolen.

Maar, zegt ze nu, kan ze de mogelijkheid niet uitsluiten dat Israël handelt in organen van Palestijnen…

Bottom line: Het verhaal van Bostrom is gebaseerd op niets meer dan onbevestigde getuigenissen, halve waarheden en speculatie.

2) Ware feiten gebruiken om een valse conclusie te maken: Bostrom maakte een verslag van de dood van Ghanem in 1992, dus waarom opnieuw dit onderwerp oprakelen? Omdat hij het plaatst in de context van het orgaanhandel schandaal in New Jersey, en aldus impliciet een internationale samenzwering suggereert die nooit bewezen werd.

3) Bewijslast: Hoewel de bewijslast voor een dergelijke beschuldiging doorgaans op de journalist valt, is het verbazingwekkend dat Jan Helin, hoofdredacteur van Aftonbladet, die doorschoof naar Israël, toen hij aan de verslaggevers vertelde:

Het artikel werpt een vraag op – waarom werd er een autopsie uitgevoerd wanneer de oorzaak van het overlijden toch duidelijk was? Ik denk dat hier de Israëlische autoriteiten ons een antwoord zijn verschuldigd.

Helemaal niet. Het is aan Bostrom om dokters te overtuigen zoals Mazen Arafah en Andrea Meyerhoff, die reeds duidelijk hebben gemaakt dat het medisch onmogelijk is om de organen nog te recupereren van mensen die zijn gestorven aan de gevolgen van geweerschoten in de buik en borst – zoals Bostrom Ghanem heeft beschreven.

4) Is het artikel antisemitisch? Die vraag leidt direct naar de kern van de kwestie met de daaropvolgende diplomatieke crisis toen de Zweedse regering het artikel weigerde te veroordelen. Zweedse ambtenaren hielden vol dat het een kwestie was van vrije meningsuiting, terwijl Israëlische ambtenaren aanvoerden dat onverantwoordelijke journalistiek aanzet tot haat jegens Israël en Joden van overal.

Voor de goede orde: Israël heeft aan Zweden niet gevraagd om het artikel te censureren. Anderzijds heeft de Britse regering de New Statesman veroordeeld voor haar interview met Khaled Mashaal [=de politieke leider van Hamas die vanuit Damaskus de Syrische Hamas-afdeling leidt.]

5) Nieuwe verhalen beginnen een eigen leven te leiden: Sinds het artikel werd gepubliceerd, doken geruchten van Israëlische organenhandel op tijdens de verkiezingen in Oekraïne en werden ze tevens gebruikt als een excuus voor het verbieden van Israëlische artsen om deel te nemen aan een Egyptische medische conferentie, op zijn minst een pseudo-journalist kon de verleiding niet weerstaan om aandacht te vragen voor zijn gelijkaardige beweringen.

Bovendien, toen we ons voorbereidden om deze prijzen te publiceren, zond Israël’s TV-station Kanaal 2 een video uit van de top patholoog, Dr Yehuda Hiss, die hierin toegaf dat zijn personeel in de jaren 1990 organen van Israëliërs en Palestijnen had weggenoemen zonder toestemming van de betrokken families. De video leverden geen enkel bewijs dat die Palestijnen werden gedood door de IDF (het Israelisch Instituut voor Forensische Geneeskunde in Abu Kabir is een burgerlijke instelling die wordt beheerd door het ministerie van Volksgezondheid.) Dat weerhield de kranten er niet van om met op sensatie gerichte smeuïge krantenkoppen uit te pakken zoals bv. de Australische Daily Telegraph uit Sidney kapittelde:

Israëlisch leger bekent diefstal van organen [Israeli Army Admits Stealing Organs]

En The Guardian blokletterde:

Israël geeft handel in Palestijnse organen toe [Israel admits harvesting Palestinian organs]

Opmerkelijk is dat The Guardian reeds een dag later inzag dat ze hier te ver gingen en wijzigde de krantenkop naar “Doctor admits Israeli pathologists harvested organs without consent.” [‘Dokter bekent dat Israëlische pathologen organen wegnamen zonder toestemming’]. Hun uitleg voor die wijziging: “Die hoofdtitel gaf de inhoud van het artikel niet weer, waarin duidelijk stond dat de organen niet van Palestijnen afkomstig waren. Dit was een ernstige fout van de redacteur en de hoofdtitel werd online gewijzigd om aldus enkel de tekst van het verhaal van de verslaggever weer te geven.”

“Dit herdrukken van oude informatie mag geen gelegenheid bieden tot schade, lasterlijke leugens of verdraaiingen,” zeiden Alan Solow en Malcolm Hoenlein in een gezamenlijke verklaring tijdens een bijeenkomst van de belangrijkste Amerikaanse Joodse organisaties. Interviews die de rapporten begeleiden “leverden geen enkel bewijs dat om het even welke Palestijn werd gedood om ‘organen te vergaren’. Dergelijke beschuldigingen kunnen het vuur in de regio aanwakkeren, aanzetten tot geweld en ondermijnen de kansen op vrede.”

Zo vervelend als dit hele verhaal is, bestaat er eigenlijk geen koppeling met de valse beschuldigingen van Bostrom,  in een poging om het Israëlisch leger in dezelfde zak als het al even fabelachtige bloedsprookje te duwen. In het Abu Kabir schandaal waren geen Palestijnen het doelwit. Zowel Israëlische soldaten, burgers, Joden, niet-Joden als Palestijnen waren het slachtoffer van een binnenlands schandaal dat ontdekt en behandeld werd door de Israëlische autoriteiten, om erover te waken dat dergelijke ethisch verval zich niet meer mag herhalen.

(Meer informatie kan je hier lezen.)

6) Bostrom’s nonchalante houding ten opzichte van de waarheid: Toen hij zich opmaakte om een media conferentie bij te wonen in Israël, vertelde Bostrom aan redacteur Gideon Levy van Ha’aretz:

Als ik het opnieuw zou schrijven, zou ik benadrukken dat het IDF zoveel jongeren zonder vorm van proces liquideert en dat zij hun lichamen gebruiken om autopsies uit te voeren zonder de toestemming van de families. Mijn artikel creëerde verwarring en werd onjuist geïnterpreteerd.

Nog verbazingwekkender was wat hij vertelde tegenover Yair Lapid, reporter van het Israëlische TV-station Kanaal 2:

Als reactie zei Bostrom dat hij begrijpt waarom de mensen boos zijn, zeggende dat iedereen liegt die in oorlog is. Hij zei dat het voor journalisten moeilijk is om onderscheid te maken tussen wat juist is en wat een leugen is.

Dat is exact Bostrom in zijn eigen woorden.

Donald Bostrom kent de waarheid niet, omdat hij heeft nagelaten zich in te zetten voor het noodzakelijke onderzoekswerk op lange termijn dat échte journalistiek vereist. Evenmin heeft hij zich op geen enkel ogenblik zorgen gemaakt over de gevolgen van zijn woorden.

Om al deze redenen, verkozen de lezers van HonestReporting Donald Bostrom als de Oneerlijkste Reporter van 2009.

Bronnen: Honest Reporting: Dishonest Reporter Award 2009 van 2 december 2009; op brabosh.com: Oud orgaanhandel schandaal misbruikt voor nieuwe hetze tegen Israel van 25 december 2009; Israël’s zogenaamde ‘organenhandel’ verduistert opnieuw de geesten van 23 december 2009; Fabel van de maand: ‘Israëlisch leger vermoordt Palestijnen om hun organen te verhandelen’ van 20 augustus 2009 en Zweden beschaamd over nonsensverhaal over Israëlische ‘organen diefstal’ van 28 augustus 2009