Het verschil tussen mortieren en raketten en hoe dodelijk ze zijn

In het Gazaconflict – en ook meer in het algemeen tijdens het Arabisch-Israëlisch conflict – wordt altijd gesproken over het beschieten, door Hamas, Islamitische Jihad of Hezbollah e.a. terreurorganisaties, van Israël met mortieren, raketten en granaten. Hoewel gewoonlijk enkel de beschietingen met raketten (meestal Qassams) het nieuws halen. Over mortieren en granaten worden maar zelden gesproken alhoewel ze minstens allemaal even dodelijk zijn als de Qassams, tenminste als ze hun doel bereiken. Vermits de terroristen [nog] niet over radargeleide installaties beschikken, wordt er ‘op goed geluk’ in de richting van het doel… gevuurd.

Het verschil tussen mortieren, raketten en granaten en hoe dodelijk ze zijn

Tussen 2001 en 2008 werden vanuit Gaza 4.040 mortier shells op Zuid-Israël afgevuurd door Hamas en Co

Mortieren

Gaza terroristen vuren mortiergranaat af

Mortieren werden uitgevonden omstreeks 1500 als belegeringswapens om de muren rondom burchten en kastelen af te breken. Ze bestaan uit metalen buizen die in lengte variëren van 90 tot 150 centimeter en 10 tot enkele honderden kilogram kunnen wegen. De buis wordt op de grond geplaatst en naar de hemel gericht. Vervolgens laat men een shell [projectiel gevuld met een explosieve lading] in de buis vallen. Een stuwende lading werpt de shell in de lucht die explodeert van zodra een doel wordt geraakt. De shells, afhankelijk van de diameter van de mortier, kunnen in afmeting verschillen van een colablikje tot een koffiekan.

Een mortier kan een shell duizenden meters ver afvuren, waardoor het een indirect vuurwapen wordt. Dat betekent dat de mensen die het wapen lanceren hun doel niet kunnen zien, of betekent dat het afgevuurde wapen op grote hoogte een traject volgt. Een kleine mortier kan bediend worden door twee mensen: de ene laat het projectiel in de buis vallen, de tweede vuurt het projectiel af (zie afbeelding hiernaast.)

Volgens de vredesakkoorden van Oslo van 13 september 1993 werd het gebruik van mortieren in de Palestijnse gebieden verboden, maar daar hebben Hamas en andere Palestijnse terreurorganisaties zich nooit aan gebonden gevoeld. Hoewel de shells die door de Palestijnen worden gelanceerd in het algemeen van lage kwaliteit zijn, kan een klein hoogwaardig projectiel het equivalent zijn van een staaf dynamiet waarmee je een auto kan opblazen. Grotere projectielen zijn het equivalent van meerdere staven en kunnen een huis vernietigen.

De shell (afbeelding links) is een generieke term voor veel verschillende soorten projectielen. Mortier shells bijvoorbeeld, zijn metalen omhulsels gevuld met een explosieve lading. Wanneer Israëli’s op de beschieting reageren door de Palestijnen te ‘shellen’, betekent dat in het algemeen dat zij schieten met groot-kaliber geweren die gemonteerd zijn op gepantserde gevechtsvoertuigen waar tanks een onderdeel van zijn. (Kaliber verwijst naar de diameter van de boring van een geweer.) Schrapnels zijn de rondvliegende stukken metaal die afkomstig zijn van een uiteengeslagen shell behuizing nadat die tot ontploffing is gekomen.

Raketten

Qassamraket

De Qassam-raket kreeg haar naam naar sjeik Izz ad-Din al-Qassam [minder vaak ook bekend als Izz al-Din al-Qassim], een militante Syrische prediker die pleitte voor een opstand tegen de Europese koloniale machten in het Midden-Oosten tijdens de jaren 1920 en 1930. Izza-Din al-Qassam, een lid van de Moslim Broederschap, vocht en verloor tegen de Fransen in Syrië, nam vervolgens de strijd op tegen de Britse bezetter en de Joodse Haganah in Palestina. Hij predikte de Jihad (heilige oorlog) en de revolutie tegen zowel de Britten als tegen de zionisten en organiseerde en leidde de eerste Palestijnse guerrilla-groep. Hij werd gedood in actie op 19 november 1935 tijdens de eerste Palestijnse guerrilla-actie tegen de Britse troepen. Zijn martelaarschap ligt mede aan de basis van de Arabische Opstand van 1936-39. Hamas heeft een deel van haar organisatie naar Qassam genoemd en in de afgelopen jaren de Qassam-raket ontwikkeld.

Uitklapbare lanceerglijders voor Qassams

De productie van de korte-afstandsraket Qassam-raket begon in september 2001 na het uitbreken van de Al-Aqsa Intifada. De raketten worden vervaardigd en voornamelijk ingezet vanuit de Gazastrook, hoewel door het Israëlische leger ook dit type raketten in beslag werden genomen op de Westelijke Jordaanoever. De cilindervormige Qassam-raket is gemaakt uit plaatijzer van 2,5-3mm dikte, die in een punt toeloopt met achteraan vier kleine stabiliserende vleugels. In de punt bevindt zich explosief materiaal aangevuld met spijkers, metaalscherven enz.

Achter de punt zit de motor die wordt aangedreven door een chemisch mengsel van suiker, olie, alcohol en kunstmest, dat gas afgeeft en zo hoge druk in de pijp creëert. Via een kleine opening aan de achterkant verlaat het gas de raket waardoor stuwkracht wordt gegenereerd. De Qassams worden gewoonlijk van op een statief gelanceerd, een soort uitklapbare glijders op drie of vier pikkels die in vele varianten bestaan, wat maakt dat de raketten erg eenvoudig en vooral snel te lanceren zijn om nadien weer even snel te verdwijnen als de terrorist gekomen is.

Er bestaan minstens verschillende raketversies: de Qassam-1, Qassam-2 en Qassam-3 en wellicht ook de Qassam-4. De zelfgemaakte Qassam-1 raketten van Hamas zijn geladen met ongeveer vijf kilo explosieven en hebben een bereik van ongeveer vijf kilometer. De Qassam-3 is een twee meter lange buis en weegt ongeveer 90kg, er kan een gewicht van 5-10 kg aan spijkers, metaalscherven of ander materiaal in. De Qassam-2 en Qassam-3 raketten hebben een bereik van 8 tot 10 kilometer. In de hogere versies kan ook meer explosief materiaal, in Qassam-3 tot 10 kilo. De reikwijdte van de laatste Qassamversies – Qassam-4 – werd intussen uitgebreid tot 17 à 20 kilometer en meer. De schade die wordt aangericht met een kleine raket is het equivalent van de schade die wordt aangericht door een kleine mortier shell. Eén enkele grote raket veroorzaakt zoveel schade als een grote mortier shell.

De Qassam-raket werd voor het eerst door de Izz ad-Din al-Qassam Brigades gelanceerd naar Israëlisch grondgebied op 5 maart 2002. Hoewel de raket een geleidingssysteem ontbeert en zeer onnauwkeurig is, creeërt het in de eerste plaats een aanzienlijk psychologisch terreureffect voor de burgerbevolking van Israël. Voorafgaand aan de Qassam, misten de Palestijnse militanten de middelen om aanvallen op lange afstand uit te voeren. Door het eenvoudige karakter en de bediening van de kleine raket, is het buitengewoon moeilijk voor de Israëli’s om de productie ervan uit te schakelen. De IDF constateerde dat militanten gewoonlijk een Qassam verbergen in een commerciële truck, naar een open plek in de buurt van de Gaza-grens rijden en de raket lanceren. Een website van een Hamas vermelde dat dit hoop en al nauwelijks 15 minuten in beslag neemt.

Toelichting bij de grafiek: In augustus 2005 werden de Joodse nederzettingen [Gush Katif] ontmanteld in de Gazastrook. De grafiek toont een opvallende stijging van raketbeschietingen door Hamas vanuit de Gazastrook sinds de terugtrekking uit dat gebied, met 2008 als hoogste piek. Hierdoor werd Israël eind 2008 gedwongen, wilde het haar burgers nog beschermen, om haar leger in te zetten – het Gaza conflict – en een einde aan die terreur te maken. Wat slechts ten dele is gelukt. Sinds het einde van het conflict op 18 januari 2009 zijn de raketbeschietingen gewoon blijven doorgaan en werden er tot op heden – december 2009 – bijna evenveel raketten afgevuurd op Israël als in het jaar 2004.[bron]

Katyoesja raketten

Andere Palestijnse terreurgroepen hebben eveneens handgemaakte raketten ontwikkeld, maar die zijn minder bekend dan die door Hamas worden gemaakt en worden door de media in het algemeen allemaal aangeduid als Qassam-raketten of Qassam-missiles. Raketten die door Hezbollah vanuit Libanon worden afgevuurd op Israël worden gemeenzaam Katyushas genoemd alhoewel een Katyusha geen specifiek model is maar een algemeen type van raket. Zo gebruikt de Palestijnse Islamitische Jihad de Al Quds 101 en de Al Quds 2 & 3 types. De Commitées voor het Volksverzet de al-Nasser-3 & 4 raket; de terreurgroep Tanzim haar Saria-2 raketten en al-Fatah heeft haar eigen Jenin-1 en Kafah raketten ontwikkelde.

Hamas heeft vele raketten 122-mm ‘Grad-type Katyusha’ gelanceerd vanauit de Gazastrook tegen verschillende steden in Israël, hoewel het niet duidelijk is of zij worden gelanceerd vanop vrachtwagens of vanaf de grond. De Quds-3 (Al Quds-3, afbeelding rechts) is een raket die gebaseerd is op de Russische Grad en BM21 Katyusha. Deze raket werd voor het eerste getest op 28 maart 2006 toen ze werd afgevuurd op het Israëlische stadje Ashkelon. De raket weegt 66 kilogram en is geladen met 17 kilo explosieven. Ze werd ontwikkeld in de Gazastrook, naar verluidt met de financiële hulp uitde kas van de Palestijnse Autoriteit en met Iraanse agenten.

In april 2006 meldde DEBKAfile dat Palestijnse militanten werkten aan de vervaardiging van de Quds-3 met een meervoudig raketwerper systeem. De 122 mm raketwerper lanceerde simultaan 10 raketten tot op een afstand tussen 18 en 30 kilometer. Het systeem, geschikt om 40 raketten af te vuren binnen de 20 seconden, weegt 13 ton en maakt dat de Palestijnen vanuit de Gazastrook de steden Ashkelon, Ashdod, Netivot en Ofakim kunnen treffen.. De raketten worden gelanceerd door een bemanning diezich ongeveer 60 meter terugtrekt van de draagraket en lanceert de raketten door het trekken aan een draad.

In mei 2006 vuurde de Palestijnse Islamitische Jihad een Grad-klasse Katyusha-raket af op de westelijke Negev gemeenschap van Netiv Ha’asara. Volgens Middle East Newsline heeft de Islamitische Jihad testen uitgevoerd met tenminste drie inheemse versies van de Russisch-oorsprong BM-21 Grad-raket (vanuit het noorden van de Gazastrook) om het bereik en de nauwkeurigheid uit te testen. In juli 2006 berichtten de media dat Hamas met succes een eigen variant ontwikkelde van de van Sovjet-oorsprong Katjoesja raket (BM-21 Grad) met een bereik van 24 kilometer. De nieuwe 122 mm Grad werd op 18 juli 2006 afgevuurd op de kibboets Sdot Bror Hayil, op ongeveer 19 kilometer van de Gazastrook. De raket reisde 24 kilometers, wat meer dan het 20 km bereik is van de standaard 122 mm Katyusha.

Echter, de bewapening wordt steeds beter (aangevoerd vanuit Iran, Rusland of elders) en ook het bereik van de raketten wordt steeds groter. Enkele dagen na het begin van de Gazacrisis, werd Beersjeba op 31 december 2008  geraakt door twee Katyoesjaraketten. Wat impliceerde dat de reikwijdte van dat type raketten intussen opgeveord was tot 40 kilometers vanuit de Gazastrook. Zo werd onlangs door Hamas tijdens een test een raket afgevuurd richting Middellandse Zee, die op de radar werd gevolgd door de militaire Israëlische veiligheidsdiensten. Bleek dat die nieuwe testraket een bereik had van meer dan 60 kilometers. Dat betekent dat ook voortaan de grote Israëlische steden zoals Tel Aviv kunnen getroffen worden door terroristen vanuit de Gazastrook.

Verontrustend is de verschijning van geavanceerde rakettechnologie in de regio. Op 14 juli 2006 werd het corvetschip de INS Hanit getroffen, een schip van de Israëlische marine dat de blokkade controleert langs de Libanese kust, door een C-802 anti-schip raketten (afbeelding rechts). In tegenstelling tot de ongeleide Katyusha raketten, is de C-802 veel meer geavanceerd en omvat een traagheidsnavigatie en actief-radar geleidingssysteem. De C-802 is een export versie van de Chinese Yingji-82 raket en werd verkocht aan Iran. Iran heeft naar verluidt haar eigen kopie uit deze Chinese raket ontwikkeld en kan deze wapens hebben geleverd aan Hezbollah, maar de Iraanse regering ontkent de beschuldiging. Twee van deze geavanceerde raketten werden afgevuurd en sloegen in op de achtersteven van het Israëlische schip waarbij vier matrozen werden gedood. Geruchten doken op waaruit bleek dat Iran Hezbollah nog andere geavanceerde wapens heeft verstrekt onder meer anti-tank en draagbare grond-lucht raketten. Zo ja, dan kunnen deze rapporten een nieuw tijdperk inluiden van steeds geavanceerdere wapens die in handen vallen van terroristische organisaties.

Bronnen: Slate: What are Mortars, Rockets, and Grenades? door Emily Yoffe van 8 mei 2001; Wikipedia: Mortar (weapon) en Katyusha rocket launcher en Palestinian domestic weapons production; Zionism.com: Qassam Rockets: Statistical Summary to January 2008; Global Security.org: Hamas weaponry – rockets; BBC News: Gaza’s rocket threat to Israel van 21 januari 2008; Haaretz: Gaza rockets hit Be’er Sheva for first time van 31 december 2008; Israels War Against Terror: foto’s van onderschepte wapens en explosieven ondermeer van de wapensmokkelschepen ‘Karin A’, de ‘Santorini’ en de ‘Abu Hassan’; Aerospace.web: Katyusha & Qassam Rockets

Een gedachte over “Het verschil tussen mortieren en raketten en hoe dodelijk ze zijn

  1. Mortiergranaat. Misschien interessant is de betekenis van mortier;”doder”.Shell is ook omhulsel,schil,schelp. Vlaams: obus.
    Als IDF terugslaat beschieten (Eng. to shell) zij lokaties waarvandaan geschoten werd.Dit gebeurt meestal met SPG( self propelled guns), kanonnen-houwitzers met kaliber 155mm op autonoom chassis.Niet te verwarren met een tank. Door paraboolbaan is de herkomst of de baan van het projektiel te berekenen m.b.v. radar en vuurgeleidingscomputers.Shrapnel is een enigzins gedateerd begrip(tot en met WOI) men spreekt eerder over granaatscherven.

    Like

Reacties zijn gesloten.