11 april: Eeuwfeest Tel Aviv 1909 – 2009

officieel eeuwfeest logo
officieel eeuwfeest logo

Op 11 april 2009 wordt over heel Israël het eeuwfeest gevierd van de stichting van de Israëlische stad Tel Aviv (hebreeuws voor ‘lenteheuvel‘) aan de kust van de Middellandse Zee. De Tel Aviv Foundation, opgericht in 1977, organiseert de feestelijkheden onder het voorzitterschap van Ron Huldai, sinds 1998 burgemeester van de metropool.

Tel Aviv-Jaffa is al jaren het hypermoderne zakencentrum van Israël. De stad telt meer dan 350.000 inwoners en meer dan een miljoen burgers pendelen er dagelijks naar toe voor hun broodwinning. De stad geldt als hèt zaken- en cultuurcentrum van het land en staat representatief voor het huidige moderne Israël als symbool voor Joodse ondernemingszin, de kracht van Joodse waarden en geroemd om haar lange traditie van liberalisme, tolerantie en pluralisme.

In 1909 sloegen 66 Joodse gezinnen de handen in elkaar en trokken weg uit de overbevolkte wijken van Jaffa. Ze volgden de kustlijn enkele kilometers noordelijker van Jaffa om, op wat niet meer waren dan rotsen en duinen en wat kleine geïsoleerde Arabische dorpjes in de buurt, in het duinenzand een nieuwe sjtetl (=Joodse nederzetting) te bouwen. Enkelen waren hen voordien reeds voorgegaan zoals Neve Tzedek en Neve Shalom, maar het was toch dankzij de gezamenlijke krachtinspanning van deze 66 families èn met de hulp van het Joods Nationaal Fonds, dat uit zand en duinen hier één van de mooiste en modernste steden van Israël compleet uit het niets zal oprijzen.

Typische Bauhausstijl in Tel Aviv
Typische Bauhausstijl in Tel Aviv

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden de Joden uit de nieuwe nederzetting (en ook uit Jaffa) door Turkse bezetters en arabieren verdreven maar ze keerden na het einde van de vijandelijkheden weer terug naar hun sjtetl. Intussen hadden de Britten onder generaal Allenby de Ottomaanse bezetters, die het land 400 jaar lang hadden gekoloniseerd en bestuurd, verslagen en geannexeerd bij het Britse Rijk. Zij herdoopten het naar Brits Mandaatgebied Palestina. Het was de eerste keer dat de naam Palestina weer opdook sinds de val van het Romeinse Keizerrijk De bevolking groeide snel aan en in 1920 leefden er reeds 35.000 mensen, vooral dankzij immigranten van de Derde Alijah (1919-1923) en Joden die waren weggevlucht uit Jaffa wegens de toenemende conflicten met de Arabische bevolking. Op 11 mei 1921 verkreeg Tel Aviv stadsrechten en werd Meir Dizengoff (1861- 1936) haar eerste burgemeester. Dizengoff was burgemeester van de stad tussen 1921–1925 en een 2de maal tussen 1928–1936. Geen plaats in Israël die wel een straat of plein naar Dizengoff heeft genoemd.

De bevolking bleef snel aangroeien en bracht als gevolg van de nazivervolging in Europa de Vijfde Alijah (1929-1939) op gang waardoor duizenden Joodse vluchtelingen – al dan niet clandestien – naar het land van hun voorouders trokken waarvan velen naar Tel Aviv en Jaffa. De bevolking steeg alras van 46.000 inwoners in 1931 tot ruim 135.000 in 1935. De arabische revolte van 1936, getekend door hevige rellen tussen Joden en arabieren met vele doden en gewonden aan beide zijden, terwijl de Britse bezetter laatdunkend liet begaan[..], leidde ertoe dat Jaffa genoopt werd haar haven te sluiten en werd een nieuw havenfaciliteit gebouwd aan de oevers van Tel Aviv. De stad deinde intussen verder uit, gerenommeerde architecten zoals Le Corbusier, Mendelsohn en Mies van der Rohe plantten er indrukwekkende architectonische gebouwen en ganse wijken werden gebouwd in de Internationale Bauhaus stijl (afb. rechts). Sinds 2003 staat ‘de witte stad’ dan ook terecht op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

De onafhankelijkheid van Israël wordt uitgeroepen
De onafhankelijkheid van Israël wordt uitgeroepen

Aan de vooravond van de onafhankelijkheid van Israël woonden er in 1947 210.000 mensen in Tel Aviv en daarnaast 30.000 Joden in Jaffa die toen zowat een derde deel van de bevolking uitmaakte. De VN-resolutie 181 van 29 november 1947 pleitte voor de opdeling van het Britse Mandaat in 2 afzonderlijke staten. 33 landen stemden voor, 10 landen onthielden zich, 13 landen stemden tegen met als belangrijkste: Afghanistan, Egypte, Iran, Irak, Libanon, Pakistan, Saoedi-Arabië, Syrië, Turkije en Jemen. Het gros van de arabische landen was niet akkoord en er braken over het ganse mandaatgebied bittere arabisch-Joodse onlusten uit.

Nadat leden van de ondergrondse Joodse verzetsgroepen Irgoen en Haganah (voorlopers van het huidige IDF) Jaffa omsingelden vluchtte op 13 mei ’48 bijna de ganse arabische bevolking weg uit Jaffa. De dag later, 14 mei 1948, werd in het huis van de eerste burgemeester van Tel Aviv, Meir Dizengoff, de historische onafhankelijkheidsverklaring van Israël voorgelezen. ’s Anderendaags begon de regelrechte oorlog met de landen van de Arabische Liga die bijna een jaar lang zou aanslepen en die eindigde in een klinkende overwinning voor de kersverse soevereine Joodse staat. Na de Onafhankelijkheidsoorlog werd de oude havenstad Jaffa ingedeeld bij Tel Aviv. In 1950 werd Jeruzalem uitgeroepen als de nieuwe hoofdstad van Israël nadat Tel Aviv het eerste jaar na de onafhankelijkheid die rol had vervuld.

Skyline van Tel Aviv
Skyline van Tel Aviv

4 gedachtes over “11 april: Eeuwfeest Tel Aviv 1909 – 2009

  1. Even een verbetering:
    Le Corbusier en Mies van der Rohe hebben nooit 1 voet in Tel-Aviv gezet..Er zijn wel enkele gebouwen ontworpen in hun stijl.Erich Mendelsohnn was in Palestina vanaf 1932 t/m 1938.

    Like

Reacties zijn gesloten.