Categorie archief: Raoul Wallenberg

Raoul Wallenberg – Sweden’s Not-So-Favourite Son

door Susanne Berger [bron: The Local]

De Zweedse regering heeft aangekondigd dat het 2012 als officieel “Raoul Wallenberg Jaar” zal aanwijzen en de eer is meer dan verdiend. Geplande gebeurtenissen zullen de opmerkelijke moed die de Zweedse zakenman vertoonde, benadrukken toen hij in juli 1944, op éénendertigjarige leeftijd, een diplomatieke benoeming aanvaarde om naar Boedapest in Hongarije te reizen om de confrontatie aan te gaan met de wrede doodsmachinerie van de Nazi’s.

Tegen de tijd dat Wallenberg daar arriveerde waren reeds een vijfhonderdduizend Joden afkomstig van het Hongaarse platteland door de Nazi-machinerie verzwolgen en de rest van zo’n tweehonderdduizend Joden die in de hoofdstad waren achtergebleven stond hetzelfde lot te wachten. Gedreven door de gestage energie van de jonge Zweed, slaagde hij erin om via een uitgebreid netwerk van diplomatieke collega’s en andere helpers om duizenden Joden van Boedapest te redden.

Reeds tegen het einde van de oorlog had de reputatie van Wallenberg haar legendarische status bereikt. Echter, in januari 1945 werd de redder zelf een slachtoffer toen hij als gevangene in de Goelagkampen van Stalin verdween. Grotendeels aan zijn lot overgelaten door zijn geboorteland, leidde het beschamende gebrek aan inspanningen om hem te helpen, in 2001 tot een publieke verontschuldiging aan de familie van Wallenberg door de toenmalige Zweedse premier Göran Persson.

De verhouding van Zweden met wat toch zijn favoriete zoon had moeten zijn, is altijd erg ingewikkeld geweest. Voor zijn landgenoten is hij vaak een problematische held gebleken; iemand die wordt bewonderd, maar niet universeel geliefd. Terwijl de reputatie van Wallenberg in het buitenland gestaag toenam (hij is ereburger van de V.S., Canada en Israël), wijdde Zweden tot 1997 geen officieel gedenkteken om hem aldus de nodige eer te betonen. Zoals kon verwacht worden, zal de herdenking van 2012 opnieuw worden aangepast en grotendeels bestemd zijn voor het buitenlandse publiek.

“Het officiële Raoul Wallenberg Jaar dient hoofdzakelijk om hem te gebruiken om Zweden in het buitenland te adverteren als een moreel hoogstaand land,” zegt kunsthistoricus Tanja Schult die Wallenberg als cultureel symbool heeft bestudeerd. “Maar het verduistert het feit dat de werkelijke kwaliteiten van Wallenberg – onafhankelijk, gewetensvolle gedreven actie – in schril contrast staan tot de officiële houding van Zweden ten aanzien van de Europese Joden, op zijn minst tot aan 1942/43, en een belangrijke bron van conflict vormde in zijn eigen land.”

Snel verder lezen KLIKKEN op–>> Lees de rest van dit bericht →

Raoul Wallenberg in de Zweedse Ambassade in Boedapest samen met enkele van zijn Hongaars-Joodse medewerkers

A Swedish Rescuer in Budapest: Raoul Wallenberg

door Yad Vashem [bron]

“Whosoever saves a single life, saves an entire universe”

(“Om het even wie die één enkel leven redt, redt een hele wereld”)

[Mishnah, Sanhedrin 4:5]

Na de bezetting van Hongarije op 19 maart 1944, lanceerde het Zweedse Gezantschap een reddingsoperatie om de Joden te redden van deportatie naar de doodskampen. De pas opgerichte Amerikaanse War Refugee Board besliste om met de Zweedse regering samen te werken om de Joden van Hongarije te helpen.

Spoedig rapporteerde het Zweedse gezantschap in Boedapest dat zij onder enorme druk stonden van Joden die op zoek waren naar bescherming in de vorm van paspoorten of visa. Zij vroegen om een speciale gezant te sturen van wie de belangrijkste taak zou zijn paspoorten uit te reiken. Aldus werd beslist om Raoul Wallenberg te benoemen als secretaris in de Zweedse Ambassade in Boedapest met volledige diplomatieke bevoegdheden. Alvorens te vertrekken vroeg Wallenberg om de vrije hand te krijgen en een machtiging om met de leiders van Hongarije samen te komen.

Wallenberg werd in 1912 geboren in een prominente aristocratische bankiersfamilie. Hij studeerde architectuur in de Verenigde Staten alvorens hij zich engageerde in de zaken van zijn familie. In het begin van de jaren 1940 maakte hij verscheidene zakenreizen in de door de Nazi ‘s bezette gebieden met inbegrip van Hongarije. Dit maakte hem een getuige van het beleid van Nazi-Duitsland.

Wallenberg kwam op 9 juli 1944 in de Hongaarse hoofdstad toe met een lijst van Joden die hij wilde helpen en met 650 beschermende paspoorten voor Joden die een bepaalde band met Zweden hadden. Nochtans verwijdde hij spoedig het werkingsgebied van zijn opdracht en begon duizenden beschermende brieven uit te reiken en huizen aan te kopen die hij onder de Zweedse vlag plaatste die hij aldus tot ex-territoriaal gebied maakte en waar hij Joden voor extra bescherming onderbracht. De beschermende brief machtigde zijn houder om naar Zweden of naar om het even welk ander land te reizen dat Zweden vertegenwoordigde. Ongeveer 4.500 Joden beschikten over deze documenten, die hen tegen dwangarbeid beschermden en hen van het dragen van de gele ster vrijstelden.

Snel verder kijken KLIKKEN op–>> Lees de rest van dit bericht →

Oswiescim, Polen, 26 mei 1944. Hongaarse Joden arriveren op het perron van KZ Auschwitz-Birkenau. Voor hen komt alle hulp te laat. Raoul Wallenberg komt pas op 9 juli 1944 toe in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Op dat ogenblik waren reeds 437.402 Joden – zowat de helft van de Hongaarse Joden – gedeporteerd en vermoord. Wallenberg zal meteen alles op alles zetten om de verdere vernietiging van het Joodse volk van Hongarije te stoppen. Hij zal nog duizenden Joden uit de klauwen halen van SS-Obersturmbannführer Adolf Eichmann en Reichsführer van de SS Heinrich Himmler en redden van een gewisse dood.

Aan het begin van de race tegen de tijd tussen Wallenberg en Eichmann

bron: ‘De Zaak Wallenberg’
De meest tragische held van de Tweede Wereldoorlog

door Jacques Derogy
Uitgeverij Elsevier A’dam/Brussel; 1981

“De Zaak Wallenberg” is het uitputtende verslag over een van de minst bekende helden van de Tweede Wereldoorlog. Het gebeuren speelt zich af in Boedapest, in de jaren 1944-1945. In zes maanden tijd weet de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg duizenden Hongaarse joden voor de ondergang te behoeden. In 1944 reist Wallenberg, telg van een van Zwedens meest bekende families, naar Boedapest waar hij een gigantische diplomatieke operatie op touw zet om de bedreigde joden aldaar naar het buitenland te evacueren. Het voornaamste middel daartoe is het uitreiken van Zweedse paspoorten die de joden (nu Zweedse onderdanen) tegen deportatie beschermen, en het oprichten van een ‘internationaal getto’ dat hen enigszins vrijwaart van snelle, onaangekondigde acties. Met gevaar voor eigen leven weet hij zodoende in een race tegen de tijd, tegen Eichmann en Himmler duizenden joden te redden.

Drie dagen na zijn aankomst [in Boedapest] begeeft Raoul Wallenberg, die van deze schijnonderhandelingen in het geheel niet op de hoogte is, zich [op 12 juli 1944] naar het gebouw van de Joodse Raad om zich zo snel mogelijk te laten inlichten en een onderhoud te hebben met de voorzitter van de Raad, Samuel Stern. Omdat hij geen jodenster draagt op zijn marineblauwe overjas en omdat hij Duits spreekt en met gezag optreedt, wordt hij voor een man van de Gestapo aangezien. Men laat hem dus wachten in de hall. Daar wordt hij echter herkend door een jeugdvriend, een Hongaarse jood die László Petö heet en evenals Raoul heel wat heeft rondgereisd. Deze introduceert hem onmiddellijk bij dr. Stern. Raoul overhandigt hem de aanbevelingsbrief van Marcus Ehrenpreis, de opperrabbijn van Stockholm: ‘Geeft u hem op schrift al uw dringende wensen mee. De heer Wallenberg zal mij deze via de kanalen van Buitenlandse Zaken doen toekomen .. Via hem zal ons hulpcomité alles doen wat in zijn macht ligt. In de hoop dat onze geloofsgenoten, met de genade van God, voor het ergste gespaard zullen blijven.’

De twee mannen spreken af dat László Petö in de toekomst hun verbindingsman zal zijn. Raoul gaat daarna onmiddellijk naar het Zwitserse consulaat waar hij een langdurig onderhoud heeft met consul Charles Lutz,. Deze heeft in het gebouw asiel verleend aan de Hongaarse afgevaardigde van de Jewish Agency, die belast is met de organisatie van transporten bestemming Palestina.

Bij thuiskomst treft de jonge Zweedse diplomaat drie joodse vrijwilligers aan nl. Hugo Wohl, en Vilmos en Béla Forgács (het tweetal dat op deze manier aan de razzia van Ujpest is ontkomen), die hem hun diensten komen aanbieden. Zij behoren tot de eersten die een beschermingspas hebben gekregen en niet langer verplicht zijn een jodenster te dragen. Het probleem is echter hoe deze provisorische papieren een maximale waarde kunnen krijgen opdat ze de autoriteiten zoveel mogelijk gezag zullen inboezemen… om ze vervolgens in verhoogd tempo te verstrekken.

Snel verder lezen KLIKKEN op–>> Lees de rest van dit bericht →

Het opmerkelijk reddingsinitiatief van Raoul Wallenberg

door Perry Pierik
bron: Hongarije 1944-1945 / De vergeten tragedie [uitgeverij Aspekt, 1995]

Opmerkelijk was het reddingsinitiatief dat door de derde secretaris van de Zweedse ambassade, Raoul Wallenberg, werd ondernomen. Wallenberg, pas 32 jaar oud toen hij op 9 juli 1944 in Boedapest arriveerde, kwam uit een gegoede Stockholmse bankiersfamilie met politieke traditie. Wallen berg had het gevoel voor diplomatie van zijn voorvaderen geërfd. Hij zou het nodig hebben want zijn taak in Boedapest was zwaar.

Wallenberg voelde zich erg betrokken bij de Holocaust die zich in Hongarije afspeelde. Na zijn architectuurstudie in de Verenigde Staten verbleef Wallenberg een vijftal maanden in Haifa, Palestina, alwaar hij in 1936 in aanraking was gekomen met uit Duitsland gevluchte joden. Hij was geschokt door hun verhalen over het groeiende antisemitisme in het Derde Rijk. In de jaren daarop bleef Wallenberg het proces van de Holocaust met argusogen volgen. Voor zijn werk kwam hij in 1942 en 1943 in Hongarije, waar hij getuige was van de toenemende discriminerende wetgeving van de Hongaren jegens hun minderheden.

In 1944 werd hij benaderd door twee medewerkers van de bekende joodse staalfirma Manfred Weiss of hij als Zweed zou willen bemiddelen tussen de joden, de Duitse en Hongaarse antisemieten. Wallenberg speelde dit door aan de Zweedse diplomatieke dienst die daartoe gewillig zijn staf in Boedapest vergrootte. Wallenberg sloot zich aan bij de Zweedse missie in de stad en daarmee was zijn moedige en fatale missie in Boedapest begonnen.

Wallenbergs missie is om een aantal zaken interessant. Allereerst natuurlijk vanwege het feit dat hij er in slaagde duizenden joden het leven te redden. Op de tweede plaats zag hij ook nog kans om ondanks zijn werkzaamheden gedetailleerde rapporten over het lot der joden naar het buitenland door te spelen. Hierdoor nam de druk op de daders toe. Wallenberg schermde dan ook herhaaldelijk met het dreigement dat de moordenaars berecht zouden worden na de oorlog.

Snel verder lezen KLIKKEN op–>> Lees de rest van dit bericht →

Dit jaar is het de 100ste geboortedag van de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg die ontelbare Joodse levens heeft gered tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook Brabosh.com zal het hele jaar door actief meewerken aan de herdenking en om de regelmaat artikels brengen ter nagedachtenis van deze opmerkelijke figuur.

Daartoe heb ik een aparte rubriek aangemaakt en tevens door op een zichtbare plek in de rechter zijbalk van deze blog een button te plaatsen, die u met een eenvoudige klik meteen naar die rubriek zal leiden. Ik hoop dat zich velen bij die herdenking zullen aansluiten in dit bijzondere herdenkingsjaar.

Als eerste artikel en opener van de herdenking op Brabosh.com is het volgende artikel van Dr. Manfred Gerstenfeld. Naar ik van harte hoop het eerste rij in een reeks artikelen die de komende weken en maanden nog zullen volgen.

Raoul Wallenberg as a Role Model

door Manfred Gerstenfeld

In 2012 zal de 100ste verjaardag van de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg worden herdacht. Zijn reddingsactiviteiten in bezet Boedapest aan het eind van de Tweede Wereldoorlog hebben vele Joodse levens gered. Publiciteit na de oorlog heeft zich over het algemeen geconcentreerd op de arrestatie en de opsluiting van Wallenberg door de Sovjets in januari 1945. Details van wat sindsdien met hem is gebeurd, met inbegrip van waar en hoe hij gestorven is, zijn nog steeds onduidelijk.

Nog meer dan zijn historische verdiensten, wordt het verhaal van Wallenberg om verscheidene redenen steeds meer belangrijker. Eén daarvan is het contrast tussen hem en vele van de hedendaagse mensenrechten activisten. Wallenberg was geen promotor van tolerantie, maar een redder van vele levens. Wallenberg heeft uit vrije wil zijn leven geriskeerd onder het Nazi regime – de wreedaardigste regering die Europa ooit heeft gekend in moderne tijden.

Vandaag de dag zijn veel bevoordeelde activisten de mensenrechten beweging binnen gedrongen. Als voorbeeld: de belangrijkste organisatie Human Rights Watch heeft zichzelf besmeurd door het vergoelijken van het Libische regime terwijl Gaddafi aan de macht was. Dit type van gedrag verhoogt het potentiële belang van Wallenberg als een schitterend voorbeeld van wat echt humanitarisme betekent. De eigentijdse maatschappij heeft grote behoefte aan moedige mensen als rolmodellen. Opvoeders hebben voorbeelden nodig van mensen die het juiste ding deden op een tijdstip toen er vele anderen waren die extreme misdaden begingen, die met misdadigers samenwerkten of enkel hun ogen sloten en passief aan de kant bleven staan.

In sommige landen wordt de herinnering aan Wallenberg gekoesterd, in andere gebeurt dat wat minder. Hij werd postuum benoemd tot ereburger van de Verenigde Staten, Canada, Hongarije en Israël. Straten werden naar hem genoemd. Er bestaan in vele steden Wallenberg gedenktekens met inbegrip van Tel Aviv. Maar toch is het herdenken van de activiteiten van een persoon minder zinvol dan om hem eerder voor te stellen als rolmodel in de eigentijdse zichzelf in het centrum geplaatste maatschappijen.

Een tweede belangrijke kwestie is het bekend maken van de misdaden van de Sovjet Unie jegens Wallenberg alsmede de dubieuze rol aan de kaak stellen van de Zweedse overheid na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Zweden gaf Wallenberg niet de eer die hij heeft verdiend. Het land onderzocht ook nauwelijks wat er met zijn moedige inwoner is gebeurd. De Zweedse overheid werd zelfs door de Amerikanen aangeboden om meer te weten te komen, maar weigerde dat aanbod.

Een bijzonder negatieve rol werd gespeeld door de Zweedse Ambassadeur in Moskou, Staffan Soderblom. Hij had een unieke gelegenheid om Stalin en de Sovjet minister van Buitenlandse Zaken Molotov in 1946 te ontmoeten. In plaats van te vragen naar informatie omtrent het lot van Wallenberg, zei Soderblom dat hij wist dat hij dood was[1]. Dit was op dat tijdstip hoogst waarschijnlijk naast de waarheid. Het bericht aan de Sovjets was duidelijk: Zweden zou hen geen vragen stellen omtrent Wallenberg. Er zijn nog veel andere negatieve kwesties in het naoorlogse gedrag van Zweden. Eén daarvan is dat het land een toevluchtsoord werd voor buitenlandse Nazi-oorlogsmisdadigers, van wie niemand onder hen werd vervolgd[2].

De Zweedse overheid veranderde haar houding ten opzichte van Raoul Wallenberg slechts rond de eeuwwisseling. Olle Wästberg, de coördinator van het herdenkingsproject van Wallenberg dit jaar, vermeldde onlangs op TV dat Wallenberg in Zweden minder bekend is dan in landen zoals Argentinië, Canada, Israël en de Verenigde Staten[3].

Zweden heeft aangekondigd dat 2012 het “Raoul Wallenberg jaar” zal zijn. Een postzegel ter zijner nagedachtenis zal worden uitgegeven[4]. Een reizende tentoonstelling wordt voorbereid. Een boek over zijn leven zal door twee auteurs namens de overheid worden geschreven[5]. Men kan zich afvragen of het boek het verleden van Zweden enigszins zal witwassen. Louise von Dardel, een nicht van Wallenberg, vertelde mij dat de algemene begroting gewijd aan de herdenking van Raoul zeer laag is. De meeste activiteiten zullen particuliere initiatieven zijn. Zij vermeldde ook dat zijn naam niet in de schoolboeken geschiedenis van het land wordt vermeld[6].

De Zweedse minister voor Buitenlandse Zaken Carl Bildt is voorzitter van het Nationale Comité dat verantwoordelijk is voor de herdenking van Wallenberg. Dit was een ongelukkige keuze. Bildt steunt een door de Zweedse regering gefinancierde extremistische pro-Palestijnse groep die banden heeft met het terrorisme. Hij moet zorgvuldig in het oog worden gehouden om erover te waken dat hij geen misbruik zal maken van de nagedachtenis aan een uitzonderlijk goede mens die Joden redde. Bildt mag dan wel beweren zijn tijd te zullen wijden aan het eren van een belangrijke redder van de Joden, dit hemzelf als persoon buitensluit als zijnde een antisemiet in haar nieuwe anti-Israëlische dimensie.

Men kan slechts hopen dat niet alleen Israël, maar ook de Joodse gemeenschappen over de hele wereld een belangrijke inspanning zullen leveren om het geheugen van Wallenberg de aandacht te geven die het goed verdient. Zeer weinig mensen in de geschiedenis zijn zover gegaan om zovele Joden te redden van een gewisse dood.

1. www.raoulwallenberg.net/wallenberg/fate/press-87/sweden-rejected-swap/
2. Efraim Zuroff, “Sweden’s Refusal to Prosecute Nazi War Criminials, 1986-2007″, in Manfred Gerstenfeld’s boek “Behind the Humanitarian Mask: The Nordic Countries, Israel and the Jews”, (Jerusalem: Jerusalem Center for Public Affairs, 2008), 107-129.
3. http://svtplay.se/v/2643510/gomorron_sverige/raoul_wallenberg_100_ar?cb,a1366518,1,f,-1/pb,a1366516,1,f,-1/pl,v,,2643510/sb,k119636,6,f,-1 [Zweeds]
4. www.postnord.com/sv/Media/Pressmeddelanden/Posten-Sverige/2011/Nytt-frimarke-hedrar-Raoul-Wallenberg/ [Zweeds]
5. “Uppstart för Raoul Wallenberg 2012,” www.regeringen.se/sb/d/14184/a/173550 [Zweeds]
6. Persoonlijke communicatie met Louise von Dardel.

Dr. Manfred Gerstenfeld is voorzitter van de Raad van het Jerusalem Center for Public Affairs. Zijn boek “Behind the Humanitarian Mask: The Nordic Countries, Israel and the Jews,” kan gratis worden gedownload op http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/showpage.asp?DBID=1&LNGID=1&TMID=84&FID=726&PID=0