Massagraf uit WOII met 753 lichamen van Joden in Jamlitz (D) mag worden geopend

Het terrein in Jamlitz waar de stoffelijke resten van meer dan 750 Joodse gevangenen door de nazi's werden vermoord en begraven

Op 22 april 2009, de 64ste verjaardag van de bevrijding van het contratiekamp van KZ Sachsenhausen, werd een aanvang gemaakt met het openleggen van een massagraf waar naar verluid ca 753 stoffelijke resten liggen begraven van Joodse mannen en vrouwen die tijdens de laatste dagen van het 3de Rijk door de nazi’s werden vermoord. Het gaat hier om vermoorde Joodse gevangenen van een bijkamp van Sachsenhausen, met name KZ-Außenlager „Lieberose” in Jamlitz in de Duitse staat Brandenburg, dat tot aan de Wiedereinmachung in 1991 van Oost- en West-Duitsland gelegen was in het voormalige Oost-Duitsland, dicht bij de grens met Polen.

Het betreft hier een massagraf dat wellicht één van de laatste is op Duitse bodem, dat tot nog toe niet werd onderzocht. Aan de feitelijke toelating van de opgraving gaat een lange pijnlijke geschiedenis vooraf. Het begint met de feitelijke liquidatie van het kamp op 2 februari 1945 wanneer 1.342 gevangenen van het bijkamp Lieberose, die te ziek waren om de lange voetmars te ondernemen naar het Duitse binnenland, door de Waffen SS werden dood geschoten.

Op 27 januari 1945 werd KZ Auschwitz bevrijd door het Rode Leger. Enkele dagen voordien werden duizenden Joodse gevangenen gedwongen om te voet een lange mars doorheen de ijzige koude en sneeuw naar het Duitse binnenland te ondernemen. De Sovjet-Russen trokken verder op en ook in Sachsenhausen en in de bijkampen besloot men tot evacuatie. Zij die nog fit genoeg waren om te stappen werden verzameld en trokken door de sneeuw het binnenland in, de overigen werden dood geschoten.

In KZ-Außenlager „Lieberose” liquideerden op 2 februari de nazi’s een eerste groep van 589 gevangenen. Hun graf werd in 1971 ontdekt en geopend. De dag later werden nog eens 753 gevangenen geliquideerd en begraven. Het is dat 2de graf waar lange tijd moest op gewacht worden vooraleer het kon geopend worden.

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Duitsland verdeeld onder de geallieerde invloedsferen.  Het bijkamp KZ-Außenlager „Lieberose” in de staat Brandenburg werd Oost-Duitsland en viel onder de Sovjet-Russische invloed. Het is pas na 1991 dat er terug kon gedacht worden aan het openen van het 2de massagraf van KZ-Außenlager „Lieberose”.

Ook geen eenvoudige zaak want de eigenaar van het terrein waar het massagraf was gelocaliseerd weigerde om nog steeds onopgehelderde redenen tot verleden jaar 2008 de toelating tot opgraving. Pas na jarenlange juridische strijd met de locale autoriteiten werd eindelijk met de eigenaar voor de rechtbank een deal bereikt voor de aankoop van dit onroerend goed. Naar verwacht zullen de opgravingen ongeveer drie weken in beslag nemen. Later zal er een herinneringsmonument worden geplaatst.

Hieronder video met verslag over de opgravingen in AL Lieberose

Bronnen: Haaretz / Associated Press : Germany to excavate yard said to hold remains of 753 Jews killed by Nazis van 21 april 2009; Blast Magazine: Jewish mass grave to be excavated in Germany van 25 april 2009; Finding Dulcea: Mass Grave of Nazi Labor Camp Victims to Be Unearthed van 23 april 2009; Deutsche Welle: German authorities to excavate suspected WWII mass grave van 22 april 2009; NPR / Associated Press: Germans To Excavate Nazi-Era Mass Grave van 21 april 2009; KZ-Nebenlager „Lieberose”