Einstein steekt zijn tong uit naar religie

“Het woord Gods is voor mij niets meer dan een expressie en het product van menselijke zwakheid. De Bijbel is een verzamelwerk van legendes die achtenswaardig zijn maar ook primitief en kinderachtig.” [The word God is for me nothing more than the expression and product of human weaknesses, the Bible a collection of honourable, but still primitive legends which are nevertheless pretty childish. (Breitbart, May 13, 2008)]

Dat schreef de Joodse wetenschapper Albert Einstein (Nobelprijswinnaar voor Natuurkunde in 1921) in een brief van 3 januari 1954, gericht aan de filosoof Erik Guttkind. Dat Albert Einstein (1879 – 1955) zichzelf een ’diep religieus mens’ noemde en een grote bewondering had voor de ’structuur van de wereld’, was al bekend. De opsteller van de relativiteitstheorie, die zelf Jood was en een aanbod afsloeg om de tweede president te worden van de staat Israël, verwierp in diezelfde brief het idee dat de Joden Gods uitverkoren volk zijn: “Het Joodse geloof is,” zo schrijft hij in de brief aan Gutkind, “is net zoals andere religies ’een belichaming van kinderlijk bijgeloof”. [For me the Jewish religion like all other religions is an incarnation of the most childish superstitions. And the Jewish people to whom I gladly belong and with whose mentality I have a deep affinity have no different quality for me than all other people...] Einstein gaf eerder toe dat hij een geestelijke verwantschap had met zijn geloofsgenoten maar maakte geen enkel onderscheid tussen Joden en niet-Joden.

“En het Joodse volk waartoe ik tot mijn vreugde behoor en voor wiens geestesgesteldheid ik een diepe genegenheid voel, heeft voor mij geen andere kwaliteit dan alle andere volkeren. Voor zover mijn ervaring reikt, zijn zij niet beter dan andere menselijke groepen, alhoewel zij door gebrek aan macht beschermd zijn tegen de ergste kankers. Verder zie ik niets uitverkorens aan hen.”

Einstein steunde het idee een Joodse universiteit te stichten in het toenmalige Britse mandaatgebied Palestina. Hij was actief betrokken bij oprichting van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Hij zamelde onder andere geld in voor de universiteit met Chaim Weizmann, wetenschapper, zionistisch leider en eerste president van Israël. Einstein was eveneens betrokken bij de oprichting van de Technion-universiteit in Haifa. In 1952 bood de Israëlische regering Einstein het presidentschap aan na het overlijden van Weizmann. Einstein zei “vereerd te zijn met het aanbod maar ongeschikt voor de positie” en bedankte voor de baan. Meer op wikipedia.nl: Einstein

Van de vader van de relativiteitstheorie werd eerst gedacht dat hij een “ambivalente” houding had tegenover religie. Maar deze brief illustreert ’zonder dubbelzinnigheid’ de visie van Einstein op religie. Eerdere wetenschappelijke commentaren van Einstein op religie, zoals ’de wetenschap zonder religie is mank, religie zonder wetenschap is blind’, zijn het object van ontelbare uiteenlopende interpretaties, aldus Rupert Powell, directeur van veilinghuis Bloomsbury Auctions dat de brief verleden jaar in maart 2008 te koop aanbood. Powell dacht dat de brief makkelijk 6.000 tot 8.000 Engelse ponden zou opleveren. De brief (lot 649) werd op de veiling van 15 mei 2008 uiteindelijk voor 170.000 pond (= 180.000 €) verkocht!

Bron: Trouw en Het Laatste Nieuws