Dagelijks archief: 24 februari 2009

De Bielski Partizanen

Voronovo, 1944. Massagraf waar 1.800 Joden werden gedumpt, nadat ze door Einsatzgruppen werden afgeslacht

Binnenkort in de bioscoop: Defiance. Gebaseerd op een waar gebeurd verhaal en naar een adaptatie van het gelijknamig boek, vertelt Defiance het heroïsche verhaal van de drie Joodse broers Bielski uit Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In plaats van een zekere dood tegemoet te gaan in de handen van de nazi’s, besluiten de broers Bielski, wiens familie net werd uitgemoord, zich te verschuilen in de uitgestrekte bossen van Wit-Rusland. Dit groeit uit tot een plan om het verzet te steunen en zoveel mogelijk Joodse mannen, vrouwen en kinderen te redden.

Daniel Craig als Toevia Bielski

In 1941 vielen de Duitsers Wit-Rusland binnen waarna ook hier speciale Einsatzgruppen fanatiek jacht maakten op Joden. Begin 1942 vluchtte Asaël Bielski met enkele lotgenoten de uitgestrekte bossen in. Spoedig voegden zijn broers Toevia, Arczyk en Zoes zich bij hem. Toevia Bielski groeide uit tot een charismatisch leider van deze groep partizanen en steeds meer Joden sloten zich aan.

Midden in de bossen ontstond een kleine stad met een synagoge, een ziekenhuis en een school. Eind 1944 woonden en werkten daar meer dan 1200 personen, waaronder veel vrouwen en kinderen. Niemand, of hij nu ziek was of oud, werd de toegang geweigerd tot deze gemeenschap.

De film vertelt het verhaal [naar het boek van Nechama Tec] over het grootste Joodse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is ook de geschiedenis van Toevia Bielski, een zoon uit een arme Joodse familie die zich ontwikkelde tot een leider die met zijn onvoorstelbare moed en slimheid vele mensen redde van een zekere dood. Hij waarschuwde een ieder die zich aan wilde sluiten met de woorden: “Het leven is moeilijk, we zijn constant in gevaar, maar als we omkomen, als we sterven, dan sterven we als mensen.“

Nechama Tec, auteur van Defiance, the Bielski Partisans (1993):

“Mijn onderzoek naar de vernietiging van Europese Joden door de nazi’s maakte me bewust van een ernstig verzuim en een al even ernstige vertekening. Het verzuim is het opvallende zwijgen over Joden die probeerden anderen te redden, hoewel ze zelf met de dood werden bedreigd. De vertekening is de gebruikelijke beschrijving van Europese Joden als slachtoffers die hun dood lijdzaam tegemoet gingen.

Toevia Bielski

Dit boek is gebaseerd op bewijsmateriaal dat beide corrigeert. Het toont aan dat Joden, onder omstandigheden van menselijke vernedering en lijden, vastbesloten waren om te overleven – ze weigerden lijdzame slachtoffers te worden. Gedreven door verlangen naar vrijheid, de dood riskerend, ontsnapten velen uit de getto’s naar het platteland en de bossen van westelijk Wit-Rusland. Daar vormden sommigen van hen een Joodse partizanengroep, de Bielski Otriad (=partizanendetachement), die aan alle Joodse vluchtelingen bescherming bood.

Deze groep, in de dubbelrol van opstandelingen en redders, groeide uit tot een bosgemeenschap van meer dan 1200 mensen, die de omvangrijkste reddingsoperatie van joden door joden zou blijken. De geschiedenis van deze gemeenschap – die bestond uit strijders, redders, kinderen, oudere mannen, en vrouwen – sluit aan bij mijn eerdere onderzoek naar persoonlijke moed, verzet, weigering om kwaad te accepteren, en onderlinge hulp.”

Met De gebroeders Bielski, een indrukwekkend verhaal van Joods verzet , heeft Nechama Tec een vergeten geschiedenis opgehaald en laat zij zien dat veel Joden wel degelijk actief verzet hebben gepleegd – èn met succes.

Liza Ettinger die dankzij Bielski’s shtetl de oorlog kon overleven verhaalde hier later over:

“Het leek een fantasie uit een andere wereld. Dezelfde mensen -vlees en bloed- maar sterker en vrijer. Er heerste een soort opgewekte ongeremdheid; bijtende openhartigheid in de gesprekken ging gepaard met sappige vloeken; er galoppeerden paarden en er lachten kinderen. Alles scheen te zweven en door elkaar te lopen. Opeens zag ik mijzelf als een figurant in een wildwestfilm met veel acteurs. Ik wist niet of ik samen met de anderen moest lachen, of in mijn eentje moest huilen.“

In het voorjaar van 1944 was het tij voor de nazi’s definitief gekeerd, en had het Rode Leger op 3 juli de hoofdstad Minsk terug heroverd. Op haar terugtocht trok de Duitse Wehrmacht doorheen het Lida-Novogroedok gebied en liepen recht in de val van de partizanen, die al evenmin enig mededogen vertoonden als de nazi’s met hen hadden gehad. Duizenden Duitsers werden onverbiddelijk afgeslacht.

Op 10 juli 1944 besloot Toevia Bielski om zijn unieke Joodse shtetl te ontbinden, en hield zijn laatste toespraak voor de tot 991 (!) tellende groep Joodse vluchtelingen:

“Geliefde broeders en zusters. We hebben samen zeer zware tijden doorgemaakt. We zijn aangevallen en omsingeld geweest. We hebben kou en honger geleden. We hebben in permanente vrees voor ons leven verkeerd. Nu gaan wij de wereld vertellen dat wij, een klein overblijfsel van ons volk, gestreden hebben om onszelf en onze gemartelde broeders te redden. Wij zijn getuigen van wat Hitler en zijn moordenaars hebben gedaan. Wij zullen getuigenis afleggen van het moorden en de verwoesting, van het lijden dat de nazi’s over het Joodse volk hebben gebracht.“

Lees het hele verhaal op Verzet.org: De Verborgen Joodse Stad in Krasnaja Gorka (Wit-Rusland)

Boeken over de Bielski Partizanen:

• Verborgen Stad (Peter Duffy)
•  De gebroeders Bielski. Een indrukwekkend verhaal van Joods verzet (Nechama Tec)