Dagelijks archief: 23 februari 2009

Robert Capa (1913-1954)

Het vernieuwde Joods Historisch Museum opent zijn deuren met een overzicht van het werk van de Joodse documentairefotograaf Robert Capa (geboren als Endre Friedmann in Boedapest, 1913). Capa werd voornamelijk bekend door zijn werk van de Spaanse Burgeroorlog en van D-Day, maar heeft zich tot zijn dood in 1954 niet beperkt tot het van dichtbij fotograferen van oorlogssituaties. Ook legde hij armoede en politieke vluchtelingen vast en maakte hij portretten van bekende kunstenaars in zijn nabije omgeving. Deze tentoonstelling, die grotendeels samengesteld werd door fotoagentschap Magnum – waarvan Capa een van de medeoprichters was – probeert allesomvattend te zijn en is hierdoor erg vol. De grote hoeveelheid beeld en tekst moet ook nog eens wedijveren met de huisstijlkleuren van het Joods Historisch Museum.

Haïfa 1949, nieuwe emigranten komen toe in Israël

Op 3 december 1938 brengt Picture Post een reportage van de « grootste fotograaf van de wereld: Robert Capa », waaronder zich 26 afbeeldingen bevinden van de Slag aan de Ebro tijdens de Spaanse Burgeroorlog. De grootste fotograaf van de wereld verafschuwde de oorlog. Deze tentoonstelling geeft een breed overzicht van het werk van Robert Capa (1913-1954), de legendarische oorlogsfotograaf en grondlegger van de moderne fotojournalistiek. Zijn foto’s van de Spaanse Burgeroorlog en D-day staan in ieders geheugen gegrift en hebben ons beeld van de twintigste-eeuwse geschiedenis bepaald.

Capa werd door Franse, Engelse en Amerikaanse fototijdschriften uitgezonden naar alle grote militaire conflicten van zijn tijd. Al in 1938, na de publicatie van zijn foto’s van de Spaanse Burgeroorlog, riep de Britse Picture Post hem uit tot ‘the greatest war photographer in the world’. Capa fotografeerde gevechtsacties aan de frontlinies, maar bracht ook het leed van de burgerbevolking in beeld. Als geen ander had hij oog voor de verwoestende invloed van oorlog op het leven van gewone mensen. Zijn foto’s zijn soms hard en confronterend, maar vaker subtiel en ontroerend. Als sociaal bewogen fotograaf én als overtuigd antifascist beschouwde Capa zijn fotografie vooral als een wapen in de strijd tegen onrecht, vervolging en onderdrukking. Zijn grootste wens was, zoals hij zei, ‘een werkloos oorlogsfotograaf te worden’.

Haïfa 1949, nieuwe emigranten net aangekomen in Israël

Robert Capa en Eva Besnyö, twee grote fotografische vernieuwers en beiden van Hongaars-joodse afkomst, waren goed bevriend met elkaar en worden nu voor het eerst in een dubbelexpositie samengebracht. Als kinderen woonden zij in dezelfde straat in Boedapest. Later, in 1931, kwamen zij elkaar weer tegen in Berlijn. Besnyö was daar op achttienjarige leeftijd heengegaan als beginnend fotografe, aangetrokken door het avant-gardistische kunstklimaat van de Duitse hoofdstad. Zij ontwikkelde zich in Berlijn in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid, de moderne kunststroming die van de fotografie een autonoom medium maakte.

Capa arriveerde in 1931, als politiek vluchteling voor het dictatoriale rechtse bewind van Miklós Horthy in Hongarije. Op aanraden van Besnyö begon hij ook te fotograferen en hij kreeg van haar een introductie bij fotopersbureau Dephot. Het werd de start van zijn glansrijke carrière als fotojournalist. Hoewel de twee vroegere buurkinderen als fotografen heel verschillende wegen insloegen, onderhielden zij levenslang een trouwe vriendschap. Zij ontmoetten elkaar geregeld, ook nadat Besnyö in Nederland was gaan wonen. Beiden worden gerekend tot de belangrijkste fotografen uit Hongarije, een land dat vele fotografen van internationale bekendheid heeft voortgebracht.

Het Japanse Okuribito wint onverwacht de Oscar voor de Beste Buitenlandse Film. “Thank you“, reageert regisseur Yojiro Takita in kort en bondig Engels. “We will be back, I hope.” De film, over een werkloze muzikant die werk vindt als een begrafenisondernemer, wint het daarmee van de Duitse RAF-film Der Baader Meinhof Komplex en de getipte favoriet Waltz with Bashir, de eerste tekenfilm die ooit voor deze categorie genomineerd werd, uit Israël. Slumdog Millionaire werd de grote winnaar met acht oscars, beste actrice: Kate Winslet, beste acteur: Sean Penn, beste vrouwelijke bijrol: Penélope Cruz en oscar beste mannelijke bijrol postuum voor Heath Ledger. De volledige lijst van oscarwinnaars kan je vinden op IMDB.

Nadat ‘Waltz with Bashir’ eerder de Golden Globe had gewonnen, was de Israëlische productie thans ook genomineerd voor de uitreiking van jaarlijkse Oscars in de categorie ‘Beste Buitenlandse film” (Best Foreign Language Film of the Year). De geanimeerde documentaire ‘Waltz with Bashir’ werd voorheen reeds door de National Society of Film Critics Awards tot beste film uitgeroepen. ‘Waltz with Bashir’ is een animatiefilm over de belegering van de Libanese hoofdstad Beiroet door Israël in 1982. De film volgt de pogingen van de Israëlische regisseur Ari Folman om zijn eigen verdrongen herinneringen aan die tijd terug te vinden. Hij interviewde daarvoor zijn oude legerkameraden, wier verhalen worden verbeeld door animaties.

Korte synopsis: Ari, een Israëlische regisseur, heeft midden in de nacht een afspraak in een bar met een vriend die wordt gekweld door terugkerende nachtmerries waarin hij stelselmatig wordt achtervolgd door een meute van 26 honden. 26, precies het aantal honden dat hij heeft moeten doden tijdens de Libanese oorlog in het begin van de jaren ’80! De volgende dag komt voor het eerst een herinnering uit die periode bij Ari naar boven. Een stilzwijgend, kwellend beeld: hijzelf, als jonge soldaat, baadt zich samen met twee kameraden in de buurt van Beiroet. Hij ervaart dan de vitale behoefte om de waarheid te ontdekken over die fractie geschiedenis en van zichzelf. Om daarin te slagen besluit hij om over de hele wereld enkele van zijn vroegere wapenbroeders te gaan interviewen. Hoe dieper Ari in zijn geheugen graaft, hoe meer vergeten beelden naar boven komen.