Religieuze partijen drukken belangrijke stempel op het openbare leven in Israël

Ondanks hun geringe grootte hebben de kleine religieuze partijen in Israël een flinke vinger in de pap van de Israëlische politiek. Deelname aan diverse coalities zorgde in de Israëlische geschiedenis al voor veel conservatieve wetten in het land.

De aandacht van het Israëlische publiek verplaatst zich dezer dagen van de oorlog tegen Hamas naar de verkiezingen van 10 februari. De huidige opiniepeilingen voorspellen dat Benjamin Netanyahu’s Likud de grootste partij wordt. Met dat gegeven in het achterhoofd wordt er al druk gespeculeerd over een coalitie tussen de Likud, de Kadima-partij van Tzipi Livni en de Arbeiderspartij van Ehud Barak. Het is echter ook best mogelijk dat de vier religieuze partijen mee gaan doen in de coalitie. En dat betekent meer invloed van de joodse religie in Israël. Bron: Nederlands Dagblad

De religieuze partijen hebben de jaren door altijd een belangrijke stempel gedrukt op het openbare leven in Israël. Joods-orthodoxe Knessetleden hebben wetgeving doorgevoerd op velerlei gebied. Politicoloog Asher Arian geeft in zijn boek over de Israëlische politiek een aantal voorbeelden.

Zo werd in 1951 de sabbat de officiële rustdag. De Israëlische vliegtuigmaatschappij El Al vliegt sinds 1982 niet meer op sabbat en in Jeruzalem rijden de bussen niet op de rustdag. In 1986 werd het verboden gedurende Pesach ongezuurd brood tentoon te stellen. Alle instellingen die geld ontvangen van de staat – scholen en ziekenhuizen bijvoorbeeld – dienen zich aan de kasjroet (joodse spijswetten) te houden.

De religieuzen hebben hun eigen door de staat gesubsidieerd onderwijssysteem en jongens krijgen ontheffing van militaire dienst – hoewel sommige jongens toch het leger ingaan.

Maar niet in alles krijgen de religieuzen hun zin. Pogingen een antizendingswetgeving door te drijven, een wet die het christenen en messiasbelijdende Joden onmogelijk moet maken het evangelie te verkondigen aan mensen met een andere godsdienst, zijn mislukt. Wel zijn de religieuzen erin geslaagd een clausule te laten opnemen in de Wet op Terugkeer, die discrimineert tegen messiasbelijdende joden. Deze bepaalt dat als een jood overgaat tot een andere godsdienst (lees: Jezus als Messias belijdt) hij of zij niet kan emigreren naar Israël. Het is voor de Religieuzen nog niet genoeg. Zo heeft Shas voorzitter Eli Yishai afgelopen week tegenover Ynet gezegd dat een van zijn belangrijkste doelen is wetgeving door te voeren die de homoparade in Jeruzalem verbiedt.

Veel orthodoxe Knessetleden kunnen niet beslissen naar eigen goeddunken. Achter de partijen Shas en het Verenigd Thora Judaïsme staan raden van rabbijnen die hun instructies geven. Toen Tzipi Livni (minister van Buitenlandse Zaken en leider van Kadima) in oktober een coalitie wilde vormen met Shas, voelde de geestelijke vader van Shas, rabbijn Ovadia Yoseph, daar niet voor. Hij was het die uiteindelijk bepaalde dat de coalitie niet doorging, Livni geen premier werd en er dus vervroegde verkiezingen moesten worden uitgeschreven.

De orthodoxe partijen vormen slechts een minderheid. Bij de verkiezingen van 2003 wonnen ze 22 van de 120 zetels, in 2006 21. Toch is hun invloed in de politiek verhoudingsgewijs groot geweest. Religieuze partijen kunnen met zowel rechtse als linkse partijen coalities vormen in ruil voor de inwilliging van een aantal wensen. De religieuze invloed is voor veel Joden vanzelfsprekend. Onder de bevolking heerst ook vrijwel de consensus dat Israël een joodse staat moet zijn. Maar over de vraag wat dat in de praktijk precies inhoudt bestaan verschillende meningen. Volgens opiniepeilingen vindt ongeveer de helft van de bevolking dat het openbare leven in overeenstemming moet worden gebracht met de religieuze traditie. De andere helft vindt van niet. Toch hebben politici die religie en staat helemaal willen scheiden nooit veel aanhang gehad.

De invloed van de joodse religie in de Israëlische samenleving is makkelijk te zien. Joodse wijken in Jeruzalem zien er op zaterdag beduidend anders uit dan op andere dagen. Er rijden amper auto’s op straat. De buurten van de charedim (‘godvrezenden’) zijn zelfs helemaal afgesloten voor het verkeer. Kinderen spelen op straat, vrouwen duwen de kinderwagen voor zich uit en mannen stappen met de gebedenboeken onder de arm naar de synagogen.

In Jeruzalem en enkele andere steden plaatsen autoriteiten op vrijdagmiddag tegen zonsondergang – als de sabbat begint – hekken op de weg in de religieuze wijken om te voorkomen dat automobilisten daar binnenrijden. Ze halen deze pas zaterdagavond na zonsondergang – als de nieuwe week begint – weer weg. Aan het einde van de dag is Israël echter geen theocratie, maar een parlementaire democratie. Wetten worden bepaald door de volksvertegenwoordiging, die een afspiegeling vormt van het hele scala van de samenleving. Toch blijft de joodse religie erg belangrijk. Zelfs een Jood die atheïst is, blijft een Jood. Iets dergelijks zien we ook bij de Palestijnen. Een Palestijn in Jeruzalem vertelde eens: ,,Ik ben katholiek, maar ik geloof niet in God.’’